Mặt trời thức tỉnh: Đợt bùng phát hoạt động kỷ lục khiến giới khoa học bất ngờ

Chỉ trong vòng 48 giờ ngắn ngủi, Mặt trời đã thực hiện một bước chuyển mình ngoạn mục từ trạng thái tĩnh lặng sâu sắc sang giai đoạn hoạt động cực kỳ mạnh mẽ. Sự thay đổi đột ngột này không chỉ gây kinh ngạc mà còn đặt ra những câu hỏi mới cho các nhà vật lý thiên văn về tính chất khó lường của ngôi sao trung tâm trong hệ mặt trời của chúng ta, thách thức mọi dự báo trước đó.

Quay ngược thời gian về ngày 29 tháng 1 năm 2026, đĩa mặt trời khi đó gần như trống rỗng và chỉ số hoạt động bùng phát đo được xấp xỉ bằng không. Các dữ liệu quan trắc lúc bấy giờ đều chỉ ra một thời kỳ "ngủ đông" kéo dài, vốn được xem là hệ quả sau những biến động lớn vào giữa tháng Giêng khi thiên thể này cần thời gian để phục hồi năng lượng từ trường. Tuy nhiên, mọi dự đoán đã bị đảo lộn hoàn toàn vào khoảng 15:30 UTC ngày 31 tháng 1, khi một vùng hoạt động mới bắt đầu hình thành nhanh chóng ở rìa phía đông bắc của Mặt trời. Chỉ trong vài giờ, nhóm vết đen mang số hiệu 4366 đã phát triển đến kích thước đáng kể, kéo theo luồng bức xạ tia X tăng vọt khoảng 500%, tiệm cận ngưỡng bùng phát cấp M nguy hiểm.

Đến sáng ngày 1 tháng 2, các dự báo về sự gia tăng hoạt động đã trở thành hiện thực khi ba đợt bùng phát cấp M mạnh mẽ được ghi nhận trong khoảng thời gian từ 02:00 đến 05:00 UTC. Cần lưu ý rằng những sự kiện loại này thường mang năng lượng gấp mười lần so với các đợt bùng phát cấp C trước đó và được xem là dấu hiệu tiền đề cho các vụ nổ cấp X cực đoan nhất. Các nhà quan sát nhận định rằng đây là một sự chuyển đổi từ trạng thái hiền hòa sang giận dữ mà không hề có cảnh báo trước, minh chứng cho việc hành vi của Mặt trời vẫn là một ẩn số đối với các mô hình dự báo hiện đại nhất hiện nay.

Tốc độ bùng phát đã trở thành chỉ số then chốt phản ánh sự thay đổi này: nếu như ngày 29 tháng 1 chỉ ghi nhận 2 sự kiện, thì đến ngày 31 tháng 1 con số này đã lên tới 21 và vẫn tiếp tục gia tăng. Hoạt động của ngôi sao này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại khi vào lúc 01:10 UTC ngày 2 tháng 2 hôm nay, một xung lực mạnh mẽ khác đã xảy ra tại khu vực 4366, được phân loại ở mức M6.6. Đây là một trong những sự kiện dữ dội nhất trong chu kỳ hiện tại, nhưng câu hỏi quan trọng nhất vẫn chưa có lời giải đáp: liệu vụ nổ này có đi kèm với sự phun trào khối lượng vành nhật hoa (CME) hay không. Việc phân tích đám mây huyết tương từ tính khổng lồ này giống như một cuộc điều tra khoa học tỉ mỉ, đòi hỏi dữ liệu từ các máy đo vành nhật hoa để quan sát bầu khí quyển bên ngoài của Mặt trời sau khi xử lý đủ lượng thông tin cần thiết.

Nguồn cơn chính của sự bất ổn này là vùng 4366, hiện đang tiếp tục tiến hóa và di chuyển trên đĩa mặt trời với tốc độ nhanh chóng. Dự kiến, vùng này sẽ đạt đến vị trí có khả năng gây ảnh hưởng tối đa đến Trái đất trong khoảng 1 đến 2 ngày tới khi nó tiến vào khu vực trung tâm có hiệu ứng địa từ trực tiếp. Chỉ khi đó, giới khoa học mới có thể khẳng định chắc chắn liệu tác động của nó chỉ dừng lại ở việc tăng cường hiện tượng cực quang rực rỡ tại các vùng cực hay sẽ gây ra một cơn bão địa từ nghiêm trọng ảnh hưởng đến các hệ thống lưới điện và liên lạc trên hành tinh của chúng ta.

Bước chuyển mình đột ngột này không chỉ đơn thuần là một hiện tượng thiên văn kỳ thú mà còn là lời nhắc nhở sắc bén về giới hạn của công nghệ giám sát hiện nay. Ngay cả trong kỷ nguyên của các hệ thống quan trắc tiên tiến nhất, Mặt trời vẫn luôn biết cách tạo ra những bất ngờ, buộc con người phải xem xét lại các mô hình lý thuyết về hành vi của nó. Trong khi Trái đất vẫn đang được bảo vệ bởi từ quyển mạnh mẽ, các nhà khoa học trên toàn thế giới vẫn đang nín thở theo dõi sát sao mọi diễn biến tại vùng 4366, với nhận định rằng những sự kiện kịch tính nhất có lẽ vẫn còn ở phía trước.