SETI xem xét lại kho lưu trữ dữ liệu dưới góc nhìn mới về sự nhiễu loạn tín hiệu do thời tiết vũ trụ

Vào đầu năm 2026, Cộng đồng Tìm kiếm Trí tuệ Ngoài Trái đất (SETI) đã chính thức bước vào một giai đoạn phương pháp luận mới, tập trung vào việc phân tích lại kho dữ liệu lưu trữ khổng lồ được tích lũy qua nhiều thập kỷ. Bước chuyển chiến lược này, diễn ra trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2026, xuất phát từ nhận thức rằng các giai đoạn "tĩnh lặng vũ trụ" trước đây có thể không phải do sự thiếu vắng tín hiệu, mà là hệ quả của những hạn chế về công nghệ hoặc sự biến dạng do hiện tượng thời tiết vũ trụ gây ra gần các ngôi sao nguồn.

Trọng tâm của nỗ lực hiện tại là xử lý lại các dữ liệu được thu thập từ dự án SETI@home, một chương trình đã hoạt động bền bỉ trong suốt 21 năm nhờ vào nguồn lực tính toán của hàng triệu tình nguyện viên trên toàn thế giới. Dữ liệu này, bao gồm cả những gì thu được từ Đài thiên văn Arecibo, đã xác định được khoảng 12 tỷ "tín hiệu đáng quan tâm". Sau quá trình xác minh nghiêm ngặt với sự tham gia của các tổ chức uy tín như Viện SETI và Viện Vật lý Thiên văn Max Planck, khối lượng dữ liệu khổng lồ này đã được rút gọn xuống còn khoảng 100 ứng viên tiềm năng nhất.

Kể từ tháng 7 năm 2025, 100 mục tiêu này đang được quan sát lại bằng kính viễn vọng vô tuyến FAST (Kính viễn vọng hình cầu khẩu độ năm trăm mét) tại Trung Quốc, do đài Arecibo hiện không còn hoạt động. Eric Korpela, giám đốc SETI@home, cùng với David Anderson, người đồng sáng lập dự án, nhấn mạnh rằng trong những dữ liệu cũ có thể ẩn chứa thông tin quan trọng đã bị bỏ lỡ trong gang tấc. Việc sử dụng công nghệ hiện đại hơn để rà soát lại quá khứ được kỳ vọng sẽ mang lại những đột phá bất ngờ.

Song song với việc phân tích kho lưu trữ, nhà vật lý Claudio Grimaldi từ EPFL (Trường Bách khoa Liên bang Lausanne) tiếp tục phát triển nền tảng lý thuyết bằng cách nghiên cứu xác suất của các liên lạc bị bỏ lỡ. Công trình của ông, dựa trên nền tảng thống kê Bayes, gợi ý rằng việc chỉ dựa vào giải thích "liên lạc bị bỏ lỡ" đòi hỏi những giả định quá mức về sự phổ biến của sự sống công nghệ trong vũ trụ. Điều này đặt ra một cái nhìn phản biện cần thiết đối với các phương pháp tìm kiếm truyền thống.

Một lý thuyết phê bình mới, được chi tiết hóa trong báo cáo công bố ngày 8 tháng 3 năm 2026, nhấn mạnh vào tác động của "thời tiết vũ trụ" – cụ thể là sự nhiễu loạn plasma và các vụ phun trào khối lượng vành (CME) gần các ngôi sao phát tín hiệu. Nghiên cứu của Tiến sĩ Vishal Gajjar và Grace K. Brown từ Viện SETI đã chỉ ra rằng sự nhiễu loạn này có thể làm giãn rộng đáng kể các tín hiệu vô tuyến băng hẹp, khiến công suất của chúng bị phân tán trên một dải tần số rộng hơn. Hiện tượng này dẫn đến việc tín hiệu thực tế bị suy giảm xuống dưới ngưỡng phát hiện của các thiết bị hiện có.

Các nhà khoa học đã hiệu chuẩn hiện tượng này dựa trên các tín hiệu vô tuyến từ các tàu vũ trụ của chính chúng ta, chẳng hạn như Pioneer 6. Sự chú ý đặc biệt đang được dành cho các ngôi sao loại lùn M, vốn chiếm khoảng 75% số lượng sao trong Dải Ngân hà, vì sự nhiễu loạn plasma của chúng đặc biệt mạnh mẽ. Tiến sĩ Gajjar nhấn mạnh rằng một tín hiệu bị giãn rộng có thể trượt xuống dưới ngưỡng phát hiện, ngay cả khi nó thực sự tồn tại, điều này có khả năng giải thích một phần sự im lặng vô tuyến mà chúng ta đã quan sát thấy trong quá trình tìm kiếm các dấu hiệu kỹ thuật bấy lâu nay.

Sự thay đổi trong chiến lược của SETI hướng tới việc phát hiện các dị thường bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và thực hiện các cuộc tìm kiếm đa bước sóng phản ánh sự thừa nhận rằng vũ trụ là một môi trường hỗn loạn, đòi hỏi các phương pháp thích ứng linh hoạt hơn. Do đó, sự đồng thuận khoa học hiện nay đang chuyển dịch mạnh mẽ từ câu hỏi liệu vũ trụ có thực sự im lặng hay không sang vấn đề liệu chúng ta đã lắng nghe một cách thỏa đáng và đúng phương pháp hay chưa.