Hiện tượng 'Sét đỏ' hiếm gặp xuất hiện trên bầu trời Norman, Oklahoma sau cơn bão lớn

Vào tối thứ Tư, ngày 11 tháng 3 năm 2026, cư dân tại thành phố Norman, bang Oklahoma, đã có cơ hội chứng kiến một hiện tượng phóng điện khí quyển cực kỳ hiếm gặp được giới khoa học gọi là Red Sprite (Sét đỏ). Sự kiện thiên nhiên kỳ thú này diễn ra vào khoảng 23 giờ 40 phút theo giờ địa phương, khi một luồng sáng rực rỡ bất ngờ bùng lên ở phía đông thành phố. Những người trực tiếp quan sát mô tả đây là một cột sáng khổng lồ hướng thẳng xuống dưới, làm bừng sáng bầu trời đêm trong khoảnh khắc ngắn ngủi giữa cơn giông bão dữ dội đang càn quét khu vực. Trước đó một ngày, vào ngày 10 tháng 3 năm 2026, các báo cáo về lốc xoáy tại khu vực Thành phố Oklahoma cũng đã cho thấy hoạt động điện trường tăng cao bất thường, tạo tiền đề cho sự xuất hiện của hiện tượng này.

Các chuyên gia đã nhanh chóng xác định luồng sáng này chính là Red Sprite – một dạng phóng điện tầng cao hình thành phía trên các đám mây bão. Sét đỏ thuộc nhóm Hiện tượng Quang học Nhất thời (TLE) và sở hữu hình dáng đặc trưng giống như một con sứa khổng lồ hoặc những cột sáng đỏ rực với các nhánh tủa xuống phía các đám mây giông. Những hiện tượng này thường xảy ra ở độ cao từ 50 đến 90 km so với bề mặt Trái Đất và chỉ tồn tại trong vài mili giây ngắn ngủi, khiến việc bắt gặp chúng bằng mắt thường trở nên vô cùng quý giá. Việc quan sát được những khoảnh khắc này cung cấp dữ liệu quan trọng cho các cơ sở dữ liệu khoa học, giúp nghiên cứu sự tương tác điện phức tạp giữa tầng đối lưu và không gian cận kề.

Mặc dù những hình ảnh ban đầu đã gây ra nhiều cuộc tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn mạng xã hội, cộng đồng khoa học đã đưa ra kết luận rằng luồng sáng này được kích hoạt bởi một cú sét đánh 'mây-đất' mang điện tích dương cực mạnh. Sét đỏ, cùng với các hiện tượng TLE khác như 'luồng xanh' (blue jets) và 'yêu tinh' (elves), vẫn luôn là tâm điểm chú ý của giới nghiên cứu vật lý khí quyển. Việc tìm hiểu các hiện tượng này, bao gồm cả việc sử dụng dữ liệu từ các thiết bị chuyên dụng như ASIM trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), đóng vai trò then chốt trong việc thấu hiểu bản chất toàn cầu của các vụ phóng điện khí quyển và mối liên hệ mật thiết của chúng với điện trường của Trái Đất.

Về mặt lịch sử, Red Sprite vẫn là một bí ẩn chưa được nghiên cứu đầy đủ cho đến khi có sự ra đời của các máy ảnh tốc độ cao và cảm biến nhạy bén, do thời gian xuất hiện quá ngắn ngủi khiến việc ghi hình trở nên vô cùng khó khăn. Nhà địa vật lý Colin Price từ Đại học Tel Aviv nhấn mạnh rằng các loại sét đặc thù có thể tạo ra hiệu ứng này ở các tầng cao nhất của khí quyển. Khác với những tia sét thông thường chỉ có chiều dài khoảng 5 km, một Sprite có thể kéo dài tới 48 km, tạo thành một khối phóng điện plasma lạnh trong tầng trung lưu và tầng nhiệt. Sự tham gia tích cực của các nhà khoa học công dân cùng với dữ liệu từ các cơ quan chính phủ, bao gồm cả NASA, đang góp phần giúp tài liệu hóa rộng rãi hơn về những sự kiện thiên nhiên đặc biệt này.

Dù đối với nhiều người chứng kiến, khoảnh khắc này trông có vẻ kỳ lạ và đầy bí ẩn, nhưng các giải thích khoa học đã khẳng định rằng hiện tượng này hoàn toàn không gây nguy hiểm cho người quan sát dưới mặt đất. Các nghiên cứu đang tiếp diễn về TLE, vốn có thể liên quan đến vật chất từ các vi thạch thạch bị đốt cháy trong khí quyển, đang đóng góp vào việc hiểu rõ các quá trình vật lý khởi nguồn cho sự gia tốc hạt trong điện trường giông bão. Sự kiện tại Norman không chỉ là một cảnh tượng thiên nhiên mãn nhãn mà còn là một bổ sung giá trị cho kho tàng tri thức về động lực học điện phức tạp của hành tinh, minh chứng rằng những hiện tượng khí quyển thoáng qua luôn mang trong mình những thông tin khoa học quan trọng.