Giữa những đợt tẩy trắng san hô: Phát hiện một 'gã khổng lồ' dưới lòng đại dương

Trong bối cảnh Rạn san hô Great Barrier đang phải đối mặt với những đợt tẩy trắng liên tiếp, một phát hiện chấn động đã mang lại hy vọng mới cho các nhà bảo tồn. Các nhà nghiên cứu cộng đồng thuộc dự án Great Reef Census (GRC) vừa tìm thấy một quần thể san hô thuộc loài Pavona clavus, với quy mô được dự đoán là lớn nhất từng được ghi nhận tại khu vực này từ trước đến nay.

Cấu trúc khổng lồ này tọa lạc tại vùng biển gần Cairns, thuộc bang Queensland, Úc. Theo các dữ liệu bản đồ chi tiết được xác thực vào đầu năm 2026, quần thể này có chiều dài ấn tượng lên tới khoảng 111 mét và bao phủ một diện tích bề mặt xấp xỉ 4.000 m², tạo nên một cảnh quan hùng vĩ dưới đáy biển.

Người đầu tiên phát hiện ra sự tồn tại của khối san hô bất thường này là tình nguyện viên Jen Pope trong một chuyến khảo sát thực địa. Sau đó, một cuộc kiểm tra và đánh giá chuyên sâu hơn đã được thực hiện bởi chuyên gia Sophie Kalkowski-Pope đến từ tổ chức Citizens of the Reef để xác định giá trị sinh thái đặc biệt của nó.

Để xác định kích thước chính xác của thực thể này, các nhà khoa học đã áp dụng kỹ thuật đo ảnh (photogrammetry) tiên tiến. Đây là phương pháp tạo lập mô hình 3D chi tiết dựa trên hàng loạt hình ảnh chụp từ bề mặt, cho phép các chuyên gia quan sát toàn diện cấu trúc mà không gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào đến hệ sinh thái nhạy cảm xung quanh.

Những quần thể san hô loài Pavona clavus với kích thước đồ sộ như vậy đang ngày càng trở nên hiếm hoi trên toàn cầu do biến đổi khí hậu. Các sự kiện tẩy trắng san hô hàng loạt, bao gồm cả đợt sóng nhiệt nghiêm trọng vào năm 2024, đã khiến hệ sinh thái biển tại Great Barrier suy yếu đáng kể, làm cho phát hiện này trở nên quý giá hơn bao giờ hết.

Hiện tại, các nhà khoa học vẫn đang chuẩn bị thực hiện các xét nghiệm di truyền để xác định liệu cấu trúc này là một sinh vật đơn lẻ phát triển qua nhiều thế kỷ hay một tập hợp nhiều cá thể khác nhau. Tuy nhiên, ngay từ bây giờ, phát hiện này đã được giới khoa học coi là một 'điểm nóng về khả năng phục hồi', minh chứng cho sức sống bền bỉ của thiên nhiên trước những biến động khắc nghiệt.

Các chuyên gia cũng đang tích cực nghiên cứu xem liệu các dòng thủy triều cục bộ có đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ khối san hô này hay không. Những dòng chảy này có thể đã tạo ra các điều kiện nhiệt độ ổn định hơn, giúp quần thể san hô tránh được sự thiêu đốt của các đợt sóng nhiệt đại dương vốn đang tàn phá nhiều khu vực khác.

Dự án Great Reef Census, được chính thức thành lập từ năm 2020, vận hành dựa trên một mô hình kết hợp độc đáo giữa nỗ lực của con người và công nghệ hiện đại:

• Sử dụng nguồn hình ảnh khổng lồ được thu thập bởi các tình nguyện viên và khách du lịch trên khắp thế giới.
• Phân tích dữ liệu bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý thông tin nhanh chóng và hiệu quả.
• Đạt độ chính xác trong việc diễn giải dữ liệu cực cao, thường dao động trong khoảng từ 97% đến 99%.

Kể từ năm 2021, các dữ liệu quý giá từ GRC đã được Ban Quản lý Công viên Biển Rạn san hô Great Barrier sử dụng chính thức để giám sát và đưa ra các biện pháp đấu tranh chống lại sao biển gai (COTS). Đây là một trong những loài thiên địch nguy hiểm nhất và là tác nhân chính gây ra sự suy giảm diện tích san hô đáng báo động trong khu vực.

Rạn san hô Great Barrier trải dài hơn 2.500 km dọc theo bờ biển phía đông bắc nước Úc, là một trong những hệ sinh thái đa dạng nhất hành tinh. Chính tại nơi đây, các nhà khoa học đang nỗ lực nghiên cứu để tìm kiếm sự cân bằng mong manh giữa quá trình hủy hoại do biến đổi khí hậu và khả năng tự phục hồi kỳ diệu của đại dương.

Trước đó, tại vùng biển thuộc Quần đảo Solomon, một quần thể Pavona clavus có niên đại khoảng 300 năm tuổi cũng đã được tìm thấy ở độ sâu lớn hơn. Độ sâu của nước và hệ vi sinh vật ổn định của các polyp san hô được xem là những yếu tố then chốt giúp chúng duy trì sự sống và chống chọi lại các tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài qua nhiều thế kỷ.

Vào tháng 1 năm 2026, cơn bão nhiệt đới Koji đã quét qua khu vực này, gây ra nhiều lo ngại về sự tàn phá đối với các cấu trúc san hô nông. Trong bối cảnh thiên tai khắc nghiệt đó, việc phát hiện ra một cấu trúc sống có quy mô khổng lồ và vẫn đang phát triển mạnh mẽ càng trở nên ý nghĩa, mang lại một thông điệp mạnh mẽ về hy vọng bảo tồn.

Đây không chỉ đơn thuần là câu chuyện về kích thước hay những con số thống kê khô khan, mà là minh chứng cho một sự sống mới đang âm thầm trỗi dậy. Sự kiện này đã thêm một nốt nhạc trầm mặc nhưng đầy sức mạnh vào bản giao hưởng của hành tinh chúng ta, nhắc nhở con người về những giá trị vô giá cần được bảo vệ.

Trong khi bề mặt đại dương không ngừng biến đổi và đối mặt với nhiều thách thức, bên dưới làn nước sâu, những cấu trúc vĩ đại vẫn tiếp tục phát triển bền bỉ. Sự sống không cần phải ồn ào hay phô trương; nó chỉ đơn giản là tồn tại, đo đếm thời gian bằng thập kỷ và thế kỷ, và tiếp tục vươn lên mạnh mẽ giữa lòng đại dương bao la.