Cơ sở Khoa học Củng cố "Ngôn ngữ Hướng đến Chó" và Cơ chế Thu hút Sự Chú ý

Thực hành sử dụng giọng điệu cảm xúc, cao độ lớn tiếng khi giao tiếp với chó, được giới nghiên cứu gọi là "Ngôn ngữ Hướng đến Chó" (Dog-Directed Speech - DDS), đang được củng cố bởi nền tảng khoa học vững chắc trong lĩnh vực nhận thức động vật. Giọng điệu này, đặc trưng bởi cao độ tăng và sự biến đổi lớn về âm học, có sự tương đồng đáng kể với "Ngôn ngữ Hướng đến Trẻ sơ sinh" (Infant-Directed Speech - IDS) mà người lớn thường dùng với trẻ nhỏ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, đặc biệt ở chó con, tông giọng đặc trưng này thu hút sự tập trung hiệu quả hơn so với giọng nói người lớn thông thường.

Các phát hiện hình ảnh cộng hưởng từ chức năng (fMRI) được thực hiện vào năm 2023 đã cung cấp bằng chứng cụ thể, cho thấy các vùng não thính giác chuyên biệt ở loài chó phản ứng mạnh mẽ hơn khi tiếp nhận DDS. Điều này minh chứng cho việc chó xử lý thông tin âm thanh một cách có ý nghĩa hơn là chỉ phản ứng theo phản xạ có điều kiện. Hơn nữa, các nghiên cứu thần kinh học tại Đại học Eötvös Loránd (Hungary) cho thấy chó xử lý từ ngữ bằng bán cầu não trái và xử lý ngữ điệu bằng bán cầu não phải, một cơ chế tương tự như ở con người. Sự kết hợp giữa ý nghĩa từ ngữ và ngữ điệu tích cực là yếu tố then chốt để chó cảm nhận được lời khen ngợi.

Những khám phá gần đây vào năm 2026, được công bố trên tạp chí PLOS One, đã thiết lập mối liên hệ giữa việc nghe giọng nói vui vẻ hoặc giận dữ của con người với những thay đổi có thể đo lường được trong tư thế và khả năng giữ thăng bằng của chó. Điều này cho thấy cảm xúc được truyền tải qua âm thanh có tác động vật lý trực tiếp lên sinh lý của chúng. Trong khi đó, nghiên cứu năm 2025 đăng trên Animal Cognition khẳng định rằng, mặc dù ngữ điệu cường điệu rất hiệu quả trong việc xây dựng mối liên kết, chó vẫn có khả năng lĩnh hội ý nghĩa từ các từ ngữ được nói bằng giọng điệu trung tính, không cảm xúc. Điều này nhấn mạnh sự phân biệt giữa việc thu hút sự chú ý và việc giải mã nội dung.

Sự tương đồng giữa DDS và IDS đã được ghi nhận rộng rãi, với DDS được coi là một nhánh của "Ngôn ngữ Hướng đến Thú cưng" (Pet-Directed Speech - PDS) có từ năm 1997, và xa hơn là "Ngôn ngữ Hướng đến Động vật" (Animal-Directed Speech - ADS) có từ năm 2004. Các nhà nghiên cứu tại Đại học York, bao gồm Tiến sĩ Kaite Slocombe và sinh viên Alex Benjamin, đã chỉ ra rằng chó trưởng thành thể hiện sự ưu tiên hành vi và ở gần người nói DDS hơn so với người nói bằng giọng người lớn thông thường (ADS) trong các thiết lập sinh thái hợp lệ. Họ giả thuyết rằng sự ưu tiên này là do sự kết hợp hài hòa giữa các đặc tính âm học (ngữ điệu) và các từ ngữ liên quan đến chó trong DDS.

Khả năng nhận thức ngôn ngữ của chó, được so sánh với trí thông minh của trẻ em từ 2 đến 3 tuổi, cho phép chúng ghi nhớ tới 200 từ trong điều kiện huấn luyện nhất quán. Các nhà khoa học, như Giáo sư Gregory Berns thuộc Đại học Emory (Mỹ), đã quan sát thấy chó thể hiện phản ứng thần kinh đối với ý nghĩa của các từ được dạy, vượt xa phản xạ có điều kiện đơn thuần. Sự chú ý này không chỉ dừng lại ở âm thanh; chó còn sử dụng ngôn ngữ cơ thể, chuyển động mắt và đặc biệt là quan sát khẩu hình của người nói để tăng cường sự thấu hiểu, nhất là ở những giống chó có mõm dài, vốn bị hạn chế tầm nhìn trực diện. Hành động nghiêng đầu, thường được coi là dễ thương, thực chất là một nỗ lực đa chức năng nhằm định vị âm thanh chính xác hơn và thu thập thông tin thị giác bổ sung.