Iran áp thuế tiền điện tử đối với tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz trong bối cảnh đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ

Cộng hòa Hồi giáo Iran vừa áp dụng một quy định mới, yêu cầu các tàu chở dầu phải thanh toán bằng tiền điện tử Bitcoin (BTC) khi đi qua eo biển Hormuz có vị trí chiến lược quan trọng. Quyết định này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn có điều kiện trong hai tuần, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 8 tháng 4 năm 2026.

Hệ thống thu phí mới do Quân đội Iran giám sát, quy định mức thuế là 1 USD cho mỗi thùng dầu được vận chuyển, trong khi các tàu không chở hàng sẽ được miễn phí. Ông Hamid Hosseini, đại diện Liên đoàn các nhà xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt và hóa dầu Iran, cho biết động thái này của Tehran nhằm đảm bảo các nguồn tiền "không thể bị truy vết hoặc phong tỏa do các lệnh trừng phạt". Quy trình thu phí yêu cầu mỗi tàu chở dầu phải gửi thông tin chi tiết về hàng hóa qua email để các cơ quan chức năng của Iran thẩm định. Sau khi được phê duyệt, các đơn vị vận hành tàu có một khoảng thời gian giới hạn để thực hiện thanh toán vào ví do Iran kiểm soát, điều được cho là nhằm giảm thiểu rủi ro bị truy vết giao dịch. Các điều khoản cụ thể của chế độ quá cảnh này đã được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran thiết lập.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Trump đã đưa ra ý tưởng về khả năng Hoa Kỳ tham gia vào quá trình này dưới hình thức một "liên doanh" để cùng thu phí với Iran, tuy nhiên giới chức Iran hiện vẫn chưa đưa ra bình luận nào về sáng kiến này. Sự kiện địa chính trị đánh dấu sự hạ nhiệt căng thẳng tạm thời này đã ngay lập tức tác động đến thị trường tài chính toàn cầu. Giá dầu thô Brent tương lai, vốn đã vượt ngưỡng 111 USD/thùng trước đó không lâu, đã giảm hơn 13%, xuống còn khoảng 94,43–94,86 USD/thùng tính đến ngày 8 tháng 4 năm 2026. Sự sụt giảm giá năng lượng này — vốn ở mức khoảng 70 USD/thùng dầu Brent trước khi xung đột nổ ra vào ngày 28 tháng 2 năm 2026 — đã thúc đẩy đà tăng trưởng của các tài sản rủi ro.

Giá Bitcoin đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể khi đạt ngưỡng khoảng 72.500 USD, trong khi tổng vốn hóa thị trường tiền điện tử đã tăng 4,4% lên mức 2,44 nghìn tỷ USD trong vòng 24 giờ tính đến ngày 8 tháng 4 năm 2026. Thị trường cũng chứng kiến sự quan tâm đột biến đối với các loại tiền điện tử khác, đặc biệt là Zcash (ZEC) với mức tăng vọt từ 25% đến 27,51%. Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần này đạt được nhờ nỗ lực trung gian mà trong đó Pakistan đóng vai trò then chốt. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif xác nhận rằng ông đã mời các phái đoàn từ Washington và Tehran đến Islamabad để đàm phán vào thứ Sáu, ngày 10 tháng 4 năm 2026, nhằm xây dựng một thỏa thuận cuối cùng. Theo một số nguồn tin, Trung Quốc, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ cũng tham gia vào các nỗ lực ngoại giao này, trong khi phía Mỹ xem xét các thành viên tiềm năng tham gia đàm phán bao gồm Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Steve Witkoff và Jared Kushner.

Một điểm quan trọng cần lưu ý là mặc dù có thỏa thuận chung, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã khẳng định sự ủng hộ đối với lệnh ngừng bắn nhưng nhấn mạnh rằng nó không áp dụng cho các hoạt động của Israel tại Lebanon, nơi các cuộc không kích bị Liên Hợp Quốc lên án vẫn tiếp tục diễn ra. Bản thân cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 năm 2026 sau một loạt các hành động leo thang, bao gồm các đợt tấn công của Mỹ và Israel vào các mục tiêu của Iran, dẫn đến việc phong tỏa tạm thời eo biển Hormuz — nơi trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu hàng ngày của thế giới. Các chuyên gia phân tích thị trường như ông Alexander Frolov từ "InfoTEK" nhận định rằng việc khôi phục lưu lượng giao thông qua eo biển như trước chiến tranh sẽ diễn ra dần dần do cần phải xác minh từng tàu. Tâm lý thận trọng vẫn bao trùm thị trường: bất kỳ sự đổ vỡ nào của lệnh ngừng bắn hai tuần mong manh này cũng có thể kích hoạt một đợt tăng giá dầu mới vượt ngưỡng 110 USD/thùng.