Według doniesień licznych mediów zachodnich i rosyjskich, Microsoft, Google (poprzez Alphabet) oraz xAI należące do Elona Muska zawarły porozumienie z rządem USA w sprawie udostępnienia wczesnego dostępu do swoich zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji jeszcze przed ich publiczną premierą. Władze zamierzają wykorzystać te modele do oceny potencjalnych zagrożeń i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa narodowego oraz odporności na próby ich niewłaściwego użycia.
W ramach inicjatywy powiązanej z dekretem i planem działania prezydenta Trumpa w obszarze AI, agencje federalne, w tym Centrum Standardów i Innowacji w dziedzinie AI przy Departamencie Handlu USA (CAISI), zyskają możliwość wcześniejszej analizy tych systemów w celu wykrycia ryzyk związanych z generowaniem niebezpiecznych treści, cyberzagrożeniami czy potencjalnym wykorzystaniem w operacjach wojskowych i wywiadowczych.
Dokładne warunki udostępniania dostępu oraz zakres wykorzystywanych danych nie zostały jeszcze w pełni ujawnione, co budzi obawy ekspertów i organizacji broniących praw obywatelskich: pojawiają się pytania o zachowanie prywatności, mechanizmy kontroli oraz granice wykorzystania modeli przez państwo.
Inicjatywa ta wpisuje się w kontekst zaostrzającej się globalnej rywalizacji w dziedzinie sztucznej inteligencji, w której USA dążą do utrzymania przewagi technologicznej i militarnej. Wczesny dostęp do modeli AI pozwala państwu nie tylko na ocenę ryzyk, ale również na rozważenie ich zastosowania pod kątem potrzeb Pentagonu, wywiadu i innych agencji, co znajduje już częściowe odzwierciedlenie w umowach Google, Microsoftu oraz innych gigantów z sektora technologicznego ze strukturami wojskowymi.
Firmy uczestniczące w tym procesie liczą prawdopodobnie na to, że wykazanie się odpowiedzialnym podejściem i gotowością do poddania się kontroli pomoże im uniknąć bardziej restrykcyjnych regulacji oraz wyraźnych ograniczeń ich działalności w przyszłości.
Analitycy dostrzegają tu analogie do historycznych modeli współpracy państwa z sektorem prywatnym, na przykład w dziedzinie energetyki jądrowej czy biotechnologii, gdzie silna kontrola rządowa szła w parze z rozwojem technologicznym. W przypadku AI mamy do czynienia z systemami, które już teraz są integralną częścią życia codziennego milionów ludzi poprzez wyszukiwarki, chatboty, przetwarzanie danych i zastosowania militarne. Taka forma współpracy może stać się punktem odniesienia również dla innych państw, które szukają równowagi między stymulowaniem innowacji a ochroną społeczeństwa przed zagrożeniami płynącymi z potężnych modeli AI.
Dla użytkowników i rynku oznacza to, że rozwój technologii zdolnych do zmiany gospodarki, modeli biznesowych i procesów społecznych będzie odbywał się pod ściślejszym nadzorem organów regulacyjnych. Władze z wyprzedzeniem oceniają ryzyka niesione przez każdy nowy produkt AI, co może prowadzić do powstania surowszych zaleceń i zasad, stosowanych nie tylko w USA, ale także eksportowanych do międzynarodowego krajobrazu regulacyjnego.
Ponadto takie podejście tworzy element asymetrii w partnerstwie międzynarodowym: sojusznicy USA i inne kraje, nie mając analogicznego poziomu dostępu do amerykańskich technologii AI, mogą znaleźć się na słabszej pozycji przy kształtowaniu globalnych standardów bezpieczeństwa. Istotne jest również to, że porozumienia dotyczą przede wszystkim modeli pionierskich, uznawanych za potencjalnie wrażliwe dla interesów narodowych i wojskowych, co pozwala skupić się na kluczowych zagrożeniach bez konieczności ujawniania wszystkich szczegółów handlowych.
Ostatecznie zapewnienie wczesnego dostępu do modeli AI obrazuje przejście do modelu, w którym rozwój i wdrażanie sztucznej inteligencji opiera się na stałym dialogu między prywatnymi deweloperami, rządem a społeczeństwem, a bezpieczeństwo i interesy narodowe w coraz większym stopniu wpływają na tempo i formy postępu technologicznego.
