Sonda MRO NASA Uwieczniła Kometę Międzygwiezdną 3I/ATLAS w Pobliżu Marsa

Nowa analiza danych obrazowych zebranych przez należący do NASA Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) pozwala astronomom na dokładniejsze oszacowanie rozmiarów i charakterystyki komety 3I/ATLAS. Obiekt ten jest trzecim znanym obiektem międzygwiezdnym przelatującym przez nasz Układ Słoneczny, a jego trajektoria przelotu zbliżyła go do planety Mars. Odkrycie komety 3I/ATLAS miało miejsce 1 lipca 2025 roku, kiedy to system ATLAS zlokalizowany w Rio Hurtado w Chile zgłosił to zdarzenie do Minor Planet Center. Obiekt porusza się z prędkością około 220 tysięcy kilometrów na godzinę, co jest zgodne z jego hiperboliczną trajektorią, wskazującą na pochodzenie spoza naszego systemu grawitacyjnego.

Kluczowa obserwacja nastąpiła 2 października 2025 roku, gdy MRO sfotografował kometę z odległości 30 milionów kilometrów (19 milionów mil). W tym celu główny instrument MRO, High Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE), został celowo skierowany na ten pozasłoneczny obiekt, powtarzając manewr pomyślnie przeprowadzony w 2014 roku dla komety Siding Spring. Wstępne szacunki sugerują, że jądro 3I/ATLAS może mieć średnicę od 0,32 do 5,6 kilometra, przy czym duży rozrzut wynika z faktu, że jądro jest częściowo zasłonięte przez rozległą komę. Profesor James Wray zaznaczył, że wszystkie trzy dotychczas obserwowane obiekty międzygwiezdne wykazywały znaczące różnice między sobą oraz w porównaniu do komet rodzimych dla Układu Słonecznego.

Obrazy zarejestrowane przez HiRISE przedstawiają 3I/ATLAS jako rozmyty, pikselowaty biały punkt, co odzwierciedla pyłową i lodową komę uwolnioną podczas przelotu. Dane te zostały uchwycone w skali około 30 kilometrów na piksel, co oferuje unikalną możliwość analizy. Dr Shane Byrne, Główny Badacz HiRISE, podkreślił rzadkość obserwacji obiektów międzygwiezdnych, co sprawia, że każda okazja dostarcza nowej wiedzy. Analiza ma na celu ustalenie górnego ograniczenia dla wielkości jądra oraz potencjalne ujawnienie fragmentów jądra lub dżetów gazowych, które często towarzyszą rozkładowi komet.

Kampania obserwacyjna objęła szeroką flotę aktywów NASA, co uwypukla podwójną funkcjonalność sondy MRO. Dr Leslie Tamppari zwróciła uwagę, że MRO skutecznie bada przelatujące obiekty kosmiczne, kontynuując jednocześnie swoją podstawową misję monitorowania zjawisk na powierzchni Marsa. Dr Tomás Díaz de la Rubia określił uchwycenie obrazu wizyty z innego układu gwiezdnego jako zjawisko o wyjątkowym znaczeniu. Ponadto, sonda ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) Europejskiej Agencji Kosmicznej również wykonała zdjęcia obiektu 3 października, znajdując się w odległości 30 milionów kilometrów od orbiterów marsjańskich. Najbliższe zbliżenie 3I/ATLAS do Marsa nastąpiło 3 października 2025 roku, w odległości około 29 milionów kilometrów (18 milionów mil), a najbliższe podejście komety do Słońca miało miejsce 30 października 2025 roku.

Wstępne analizy sugerują, że 3I/ATLAS jest najstarszym z trzech znanych obiektów międzygwiezdnych, ze średnim wiekiem wynoszącym 4,6 miliarda lat, i pochodzi z grubej otoczki Drogi Mlecznej, w przeciwieństwie do młodszego Słońca, które znajduje się w cienkiej otoczce. Kompozycja chemiczna komety, bogata w dwutlenek węgla, CO i OCS, wskazuje na jej uformowanie w chłodniejszej strefie, z dala od macierzystej gwiazdy. Profesor Avi Loeb i współpracownicy sugerowali, że kometa ta może ważyć ponad 33 miliardy ton, co potencjalnie czyniłoby ją obiektem o rekordowej masie. Skoordynowane obserwacje z MRO, TGO, Mars Express, a także planowane przez sondę JUICE w drodze do Jowisza, stanowią pierwszą zorganizowaną sieć śledzącą kometę międzygwiezdną z wielu punktów obserwacyjnych.