Model TRAZE łączy mózg z polem punktu zerowego w badaniach nad świadomością z 2025 roku

W 2025 roku nauka zbliżyła się do wyjaśnienia ludzkiej świadomości, wykorzystując zaawansowane ramy fizyki kwantowej, a konkretnie elektrodynamiki kwantowej (QED). Centralnym punktem tych dociekań jest propozycja modeli teoretycznych, takich jak TRAZE, które sugerują, że subiektywne doświadczenie wyłania się z rezonansowego sprzężenia mózgu z wszechobecnym Polem Punktu Zerowego (ZPF), czyli kwantowym polem energii próżni. Ta koncepcja stanowi odejście od tradycyjnego neuronaukowego postrzegania mózgu jako czysto klasycznego komputera, próbując rozwiązać „trudny problem świadomości”.

Kluczowe dla tej perspektywy jest powiązanie QED z funkcjonowaniem mózgu, gdzie kolumny korowe (mikrokolumny) są postrzegane jako anteny zdolne do sprzęgania się z ZPF. To sprzężenie ma umożliwiać wyłanianie się zsynchronizowanych wzorców aktywności neuronalnej, zwłaszcza w pasmach beta i gamma, które są związane ze stanami świadomymi. Badania prowadzone przez Instytut Badań DIWISS w Niemczech, którego dyrektor Joachim Keppler koncentruje się na fizycznych podstawach świadomości, wskazują, że stany świadome są powiązane z dynamiką krytyczną, a stany nieświadome, jak znieczulenie, od niej odbiegają. Modelowanie sugeruje, że działanie mikrokolumny opiera się na rezonansowym sprzężeniu puli neuroprzekaźników, zwłaszcza glutaminianu, z ZPF, co prowadzi do wzmocnienia dominujących modów pola i inicjacji przejść fazowych.

W kontekście dynamicznego rozwoju Sztucznej Inteligencji (AI) w 2025 roku, te badania teoretyczne zyskują na znaczeniu, wymuszając głębsze zrozumienie mechanizmów stojących za świadomością w dążeniu do stworzenia Ogólnej Sztucznej Inteligencji (AGI). W Europie instytucje badawcze aktywnie uczestniczą w tym interdyscyplinarnym froncie, co potwierdza między innymi zaangażowanie Hiszpanii w rozwój technologii kwantowych. Rząd Hiszpanii, w ramach swojej Strategii Technologii Kwantowych na lata 2025–2030, zatwierdzonej 15 kwietnia 2025 roku, przeznaczył na ten cel inwestycję w wysokości około 808 milionów euro, pochodzącą z funduszy Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF) oraz Planu Odbudowy, Transformacji i Odporności.

Wśród kluczowych postaci i teorii, obok modelu TRAZE, nadal istotne są historyczne koncepcje, takie jak teoria Orch OR, rozwijana przez Sir Rogera Penrose’a i Stuarta Hameroffa, koncentrująca się na procesach kwantowych wewnątrz mikrotubul. Instytut DIWISS odnosi się także do szerszego kontekstu filozoficznego, podkreślając długotrwałą zagadkę wyłaniania się subiektywnego doświadczenia z materii fizycznej. Badania z Chapman University sugerują, że wolna wola wymaga zasobów zarówno kwantowych, jak i klasycznych, a także pojawiają się koncepcje, że świadomość może być cechą fundamentalną, a nie tylko emergentną z materii klasycznej.

Największym wyzwaniem pozostaje eksperymentalna weryfikacja tych delikatnych efektów kwantowych w środowisku mózgu, opisywanym jako „ciepłe, mokre i hałaśliwe”. Model obliczeniowy sugeruje, że osiągnięcie rezonansowego sprzężenia z ZPF zależy od przekroczenia krytycznego stężenia neuroprzekaźnika. Wnioski z modelu TRAZE wskazują, że stany nieświadome przerywają to kluczowe sprzężenie z ZPF, podczas gdy inne badania, jak te z udziałem Universitat de València, badają możliwość replikacji świadomości w sprzęcie klasycznym, jeśli zależy ona od zjawisk kwantowych.