Starożytne żucie orzechów betel w Azji Południowo-Wschodniej: implikacje dla zdrowia i kultury

Badania archeologiczne ujawniają, że mieszkańcy Azji Południowo-Wschodniej spożywali orzechy betel już 4000 lat temu, w epoce brązu. Odkrycie to, oparte na analizie płytki nazębnej, podważa dotychczasowe założenia dotyczące prehistorycznego używania substancji. Naukowcy z Uniwersytetu Chiang Mai, kierowani przez dr Piyawita Moonkhama, przeanalizowali kamień nazębny ze szkieletu sprzed 4000 lat znalezionego w Nong Ratchawat w Tajlandii. Użyli zaawansowanych technik biomolekularnych, aby zidentyfikować alkaloidy z orzechów betel w płytce nazębnej. Badanie, opublikowane w *Frontiers in Environmental Archaeology*, pozwala naukowcom wykryć „archeologicznie niewidoczne” ślady. Dostarcza to bezpośrednich dowodów na starożytne zachowania, które nie pozostawiły żadnych jawnych śladów fizycznych. Odkrycie sugeruje, że żucie orzechów betel mogło być wykorzystywane w celach leczniczych, rekreacyjnych lub rytualnych. Używanie orzechów betel jest nadal powszechne w Azji Południowo-Wschodniej. Efekty orzechów betel, takie jak zwiększona czujność, mogły być wykorzystywane w ceremoniach społecznych lub duchowych. Podobne odkrycia dotyczące używania substancji psychoaktywnych zostały dokonane na całym świecie. Dowody na używanie substancji psychoaktywnych znaleziono w próbkach włosów z europejskiej epoki brązu. Wiązki archeologiczne z Boliwii sprzed 1000 lat zawierały ślady kokainy i DMT. Identyfikując cząsteczki pochodzenia roślinnego z kamienia nazębnego, archeolodzy mogą teraz wykrywać starożytne nawyki żywieniowe i substancje. Zespół dr Moonkhama wykorzystał spektrometrię mas i inne techniki chemii analitycznej. Spożycie orzechów betel wiąże się z zagrożeniami dla zdrowia, w tym z rakiem jamy ustnej. Na Tajwanie orzechy betel są powszechnie spożywane, ale ich właściwości rakotwórcze doprowadziły do kampanii na rzecz zdrowia publicznego. Przemysł orzechów betel jest znaczący gospodarczo w Hainan w Chinach, angażując miliony ludzi. Pomimo jego znaczenia gospodarczego, obawy dotyczące zdrowia doprowadziły do środków regulacyjnych. Badania te łączą starożytne praktyki ze współczesnymi problemami, informując o polityce zdrowia publicznego. Oczekuje się, że wykorzystanie narzędzi biomolekularnych przez archeologię ujawni więcej na temat nawyków naszych przodków. Według badań opublikowanych w "International Journal of Cancer", żucie betelu jest głównym czynnikiem ryzyka raka jamy ustnej w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie w niektórych regionach odpowiada za aż 50% przypadków. Dodatkowo, raport Światowej Organizacji Zdrowia z 2023 roku wskazuje, że programy profilaktyczne i edukacyjne mogą znacząco zmniejszyć spożycie betelu i związane z nim ryzyko zdrowotne, podkreślając potrzebę skoordynowanych działań na poziomie globalnym.