Język Seke w Nowym Jorku: Walka o Ocalenie Unikalnego Dziedzictwa Lingwistycznego

Nowy Jork, uznawany za najbardziej zróżnicowane lingwistycznie miasto na świecie, gości ponad 700 języków. Wśród tej lingwistycznej mozaiki, język Seke, pochodzący z północnego Nepalu, stoi w obliczu poważnego zagrożenia wyginięciem. Szacuje się, że na świecie pozostało zaledwie około 700 osób posługujących się tym językiem, a niespełna setka z nich mieszka w Nowym Jorku. Koncentracja użytkowników jest uderzająca: niemal połowa nowojorskiej społeczności Seke, około 50 osób, zamieszkuje jeden budynek na Brooklynie, w dzielnicy Flatbush.

Misję dokumentowania i ochrony języków mniejszościowych i rdzennych w metropolii oraz poza nią realizuje organizacja Endangered Language Alliance (ELA), założona w 2010 roku. ELA aktywnie współpracuje z użytkownikami ponad stu języków, w tym Seke, wspierając tym samym unikalną mozaikę kulturową miasta. W 2025 roku ELA kontynuuje intensywne prace kartograficzne, identyfikując ponad 700 odmian językowych w ponad 1200 kluczowych lokalizacjach na terenie Nowego Jorku. Rezultatem tych działań są interaktywne i drukowane mapy, które uwydatniają ten lingwistyczny kalejdoskop.

Język Seke wywodzi się z pięciu odległych wiosek w regionie Mustang w Nepalu, położonym blisko granicy z Tybetem. Choć język nepalski, urzędowy w Nepalu, jest używany przez około 17 milionów ludzi, Seke, klasyfikowany jako sino-tybetański, stanowi odrębną i kruchą część tego dziedzictwa. Przetrwanie Seke jest zagrożone przez presję języków dominujących, takich jak angielski, a także nepalskiego i hindi, które absorbują młodsze pokolenia w Nepalu poprzez edukację i media.

Działania ELA wykraczają poza samo mapowanie. Organizacja oferuje programy edukacyjne, w tym seminaria i warsztaty, mające na celu podniesienie świadomości na temat zagrożonych języków oraz szkolenie w zakresie rewitalizacji i dokumentacji lingwistycznej. Jak podkreśla współdyrektor ELA, Ross Perlin, obecność tych języków to szansa dla Nowego Jorku. Użytkownicy wnoszą ze sobą wiedzę, poezję, muzykę i tradycje, które wzbogacają tkankę miejską. Ocalenie Seke jest kluczowe dla zabezpieczenia zbioru wiedzy i tradycji, które te mowy niosą. Warto pamiętać, że w Nowym Jorku zagrożone są także inne mowy, jak Wakhi, Yiddish, N'ko, Nahuatl czy Lunaape (Lenape), rdzenny język Manhattanu, mający zaledwie jednego rodzimego użytkownika.