Deense Vermogensbelasting en NAVO-spanningen na Iraanse Blokkade Straat van Hormuz

Begin 2026 werd het politieke debat in Denemarken gedomineerd door een voorgestelde vermogensbelasting, geïnitieerd door de Sociale Democraten. Dit plan behelsde een jaarlijkse heffing op vermogens boven de 25 miljoen Deense kroner, met een geraamde opbrengst voor de staat van zes tot zeven miljard Deense kroner. Een deel van deze middelen was specifiek geoormerkt voor het verkleinen van de klassenomvang in het basisonderwijs, een verkiezingsbelofte van de partij.

De Deense werkgeversorganisatie Dansk Industri (DI) verzette zich fel tegen het voorstel en waarschuwde dat de belasting schadelijk zou zijn voor werkgelegenheid en de economie, met een potentieel verlies van zestien miljard Deense kroner voor het land. Voorstanders, waaronder Oxfam Denemarken, stelden dat belastingheffing een essentieel instrument is om de toenemende extreme vermogensongelijkheid tegen te gaan en de langetermijnfinanciering van publieke diensten zoals onderwijs en gezondheidszorg te waarborgen. De stilte van ondernemers met eerdere banden met de Sociale Democraten duidde op interne verdeeldheid binnen de economische achterban over de fiscale koerswijziging.

Tegelijkertijd kwam de internationale gemeenschap onder druk te staan van de Amerikaanse president Donald Trump. Tijdens het World Economic Forum in Davos in januari 2026 uitte Trump zijn ontevredenheid over de defensiebijdragen van NAVO-bondgenoten, mede in de nasleep van gespannen onderhandelingen waarin hij invloed probeerde te verwerven over Groenland.

De geopolitieke spanningen escaleerden nadat Iran in maart 2026 de Straat van Hormuz afsloot als reactie op een gezamenlijke Amerikaans-Israëlische aanval. President Trump eiste militaire steun van de NAVO, inclusief mijnenvegers en eenheden om 'slechte actoren' langs de Iraanse kust uit te schakelen, en dreigde met een 'zeer slechte' toekomst voor het bondgenootschap bij uitblijven van medewerking. Hij betoogde dat de Verenigde Staten een disproportionele last droegen, met name ter ondersteuning van Oekraïne.

Europese leiders reageerden terughoudend. De Duitse Bondskanselier Friedrich Merz benadrukte dat de NAVO een defensieve alliantie is en geen interventionistische, wat impliceerde dat de organisatie zich buiten dit conflict moest houden. De Britse premier Keir Starmer stelde dat Groot-Brittannië zich niet zou laten meeslepen in de bredere oorlog, hoewel het land werkte aan een levensvatbaar plan om de vaart te herstellen. De onzekerheid over de duur van het conflict leidde tot volatiliteit op de oliemarkten, waarbij de prijs van West Texas Intermediate op zondag opende op $100,22 per vat en Brent steeg naar $106,11 per vat. De Nederlandse politiek, vertegenwoordigd door Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA, verzette zich eveneens tegen de inzet van Nederlandse marineschepen.