Đóng cửa eo biển Hormuz: Cú sốc năng lượng và sự sụp đổ của thị trường châu Á

Sự kiện ngừng hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz mang tính chiến lược vào ngày 5 tháng 3 năm 2026 đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng hệ thống trên thị trường năng lượng thế giới. Đây không chỉ là một sự cố giao thông đơn thuần mà còn là đòn tấn công trực diện vào chuỗi cung ứng công nghệ tại khu vực châu Á. Nguyên nhân gốc rễ của tình trạng hỗn loạn này bắt nguồn từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Iran diễn ra vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, đẩy căng thẳng địa chính trị lên mức cực đỉnh.

Một trong những hậu quả nặng nề và tức thì nhất là việc tập đoàn QatarEnergy phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng vào ngày 4 tháng 3 năm 2026, dẫn đến việc đình trệ hoàn toàn hoạt động xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG). Qatar hiện đóng vai trò huyết mạch khi cung cấp khoảng một phần năm lượng LNG cho toàn thế giới. Khi eo biển Hormuz — nơi trung chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày — bị phong tỏa, thị trường năng lượng đã phản ứng dữ dội với việc giá khí đốt tại châu Âu tăng phi mã thêm 52%.

Không chỉ dừng lại ở năng lượng, việc Qatar tạm dừng xuất khẩu heli cũng đang đe dọa nghiêm trọng đến hạ tầng kỹ thuật toàn cầu. Với việc nắm giữ một phần ba nguồn cung heli thế giới, sự gián đoạn này khiến các hệ thống làm mát thiết bị công nghệ cao đối mặt với nguy cơ hỏng hóc và ngừng hoạt động. Sự kết hợp giữa thiếu hụt nhiên liệu và nguyên liệu thô thiết yếu đã tạo ra một kịch bản tồi tệ quét qua các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.

Ngành công nghiệp bán dẫn tại châu Á, vốn được coi là trái tim của nền kinh tế số, đang đứng trước bờ vực tê liệt do sự phụ thuộc vào nguồn LNG từ Qatar để duy trì vận hành các nhà máy. Tại Hàn Quốc, các tập đoàn khổng lồ như Samsung Electronics Co. và SK Hynix Inc., những đơn vị thống trị thị trường chip DRAM và NAND toàn cầu, đang phải đối mặt với nguy cơ dừng sản xuất. Tình trạng thiếu hụt năng lượng này đe dọa làm đứt gãy chuỗi cung ứng linh kiện điện tử trên toàn thế giới.

Thị trường tài chính đã ngay lập tức phản ánh sự bi quan này bằng những con số kỷ lục. Vào thứ Tư, ngày 4 tháng 3 năm 2026, chỉ số Kospi của Hàn Quốc đã bốc hơi 12%, đánh dấu mức sụt giảm trong ngày tồi tệ nhất trong lịch sử của sàn giao dịch này. Tại Đài Loan, trung tâm sản xuất vi xử lý tiên tiến, chỉ số Taiex cũng ghi nhận mức giảm 4,35%, chịu ảnh hưởng nặng nề từ đà đi xuống của Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC), doanh nghiệp chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn nhất thị trường.

Tính đến thời điểm hiện tại, khả năng chống chịu của các nền kinh tế Đông Á đang bị đặt dấu hỏi lớn khi dự trữ năng lượng của Hàn Quốc chỉ còn đủ dùng cho chưa đầy hai tháng và Đài Loan là dưới một tháng. Dù chính phủ Mỹ tuyên bố sẵn sàng can thiệp để bảo vệ quyền tự do hàng hải, nhưng thực tế khoảng 70 tàu container và tàu chở hàng rời đang bị kẹt lại đã minh chứng cho tác động tức thì từ những đe dọa của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Cuộc khủng hoảng tại Hormuz là lời nhắc nhở đắt giá về tầm quan trọng của việc đa dạng hóa nguồn cung và xây dựng nền tảng năng lượng bền vững trong một thế giới đầy biến động.