Iran bác bỏ đề xuất hòa bình 15 điểm của Mỹ trong bối cảnh căng thẳng eo biển Hormuz leo thang

Vào ngày 26 tháng 3 năm 2026, chính phủ Iran đã chính thức đưa ra tuyên bố bác bỏ một sáng kiến hòa bình bao gồm 15 điểm do phía Hoa Kỳ đề xuất thông qua vai trò trung gian của Pakistan. Chính quyền Tehran đã thẳng thừng mô tả những điều khoản trong đề xuất này là "quá đáng và hoàn toàn xa rời thực tế về những thất bại của Mỹ trên chiến trường". Quyết định cứng rắn này không chỉ làm trầm trọng thêm cuộc xung đột hiện tại mà còn gây ra những hệ lụy sâu sắc đối với an ninh toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng quốc tế. Sự bất ổn kéo dài tại eo biển Hormuz, nơi trung chuyển tới một phần năm sản lượng dầu thô của toàn thế giới, đang đặt nền kinh tế toàn cầu vào tình trạng báo động đỏ.

Kế hoạch của Washington, được chuyển giao qua các nhà ngoại giao Pakistan, bao gồm các cam kết dỡ bỏ lệnh trừng phạt và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân dân sự. Đổi lại, Iran phải chấp nhận sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đối với chương trình hạt nhân, hạn chế các vụ phóng tên lửa và đảm bảo quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía Iran coi đây là một "chiêu trò lừa dối", nhắc lại những sự cố không mong muốn đã xảy ra trong các vòng đối thoại trước đó vào tháng 2 năm 2026 và vào tháng 6 năm ngoái. Ngoại trưởng Iran, ông Abbas Araghchi, cũng đã công khai phủ nhận mọi thông tin về các cuộc đàm phán trực tiếp hoặc gián tiếp đang diễn ra với Washington ở thời điểm hiện tại.

Thay vì chấp nhận các điều kiện từ phía Mỹ, Tehran đã đưa ra các yêu sách đối ứng vô cùng quyết liệt. Iran yêu cầu chấm dứt ngay lập tức các hành động mà họ gọi là "xâm lược và giết chóc" từ phía Hoa Kỳ và Israel. Đồng thời, quốc gia này đòi hỏi việc thiết lập một cơ chế quốc tế nhằm ngăn ngừa các cuộc chiến tranh trong tương lai, yêu cầu bồi thường thiệt hại kinh tế và chính thức công nhận chủ quyền tuyệt đối của Iran đối với eo biển Hormuz. Những yêu cầu này cho thấy một khoảng cách rất lớn giữa kỳ vọng của hai bên, khiến triển vọng về một giải pháp ngoại giao trở nên xa vời hơn bao giờ hết.

Tình hình quân sự tại khu vực vẫn đang ở mức cực kỳ căng thẳng khi các lực lượng vũ trang Iran liên tục đưa ra những cảnh báo đanh thép liên quan đến giá dầu thế giới. Để minh chứng cho thái độ quyết liệt của mình, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa nhắm vào các cơ sở hạ tầng chiến lược của Israel và tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ. Những hành động quân sự này đã đẩy khu vực vào một vòng xoáy bạo lực mới, khiến cộng đồng quốc tế lo ngại về một cuộc chiến tranh quy mô lớn có thể bùng nổ bất cứ lúc nào.

Đáp lại những động thái quân sự của Iran, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh triển khai thêm lực lượng lính dù đến khu vực và đe dọa sẽ thực hiện các cuộc không kích phá hủy các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại cho hoạt động hàng hải quốc tế. Mặc dù sau đó ông Trump đã đưa ra một đề nghị trì hoãn các hành động quân sự trong vòng năm ngày, nhưng sự bất ổn tại cửa ngõ dầu mỏ quan trọng này đã khiến giá dầu thô Brent biến động mạnh. Phản ứng của thị trường toàn cầu đối với sự mất ổn định tại eo biển Hormuz — nơi chiếm giữ 20% thị phần dầu mỏ thế giới — đã dẫn đến sự sụt giảm tạm thời của giá dầu ngay sau khi các tuyên bố ngoại giao được đưa ra, phản ánh tâm lý lo ngại của các nhà đầu tư.