Hậu Brexit: Vương quốc Anh từng bước quay trở lại thị trường Liên minh Châu Âu

Vào ngày thứ Hai, 30 tháng 3 năm 2026, Hội đồng Liên minh Châu Âu đã chính thức phê duyệt và trao cho Ủy ban Châu Âu quyền hạn để khởi động tiến trình đàm phán chiến lược với Vương quốc Anh. Bước đi này đánh dấu một chuyển động cụ thể hướng tới việc khôi phục các hoạt động tương tác kinh tế và giáo dục mang tính chức năng giữa Brussels và London, sau nhiều năm kể từ khi quốc gia này rời khỏi khối EU. Quyết định quan trọng này được đưa ra dựa trên các khuyến nghị mà Ủy ban Châu Âu đã trình bày vào tháng 12 năm 2025, thể hiện một lộ trình nhất quán và có tính toán trong việc tái thiết lập mối quan hệ song phương bền vững.

Các cuộc đàm phán sắp tới sẽ tập trung trọng tâm vào hai khía cạnh cốt lõi: khả năng Vương quốc Anh tham gia vào Thị trường Điện nội khối của EU và việc xác định mức đóng góp tài chính cần thiết của nước này vào các chính sách gắn kết kinh tế, xã hội và lãnh thổ của Liên minh. Việc tham gia vào thị trường năng lượng được các bên đánh giá là yếu tố then chốt nhằm củng cố an ninh năng lượng chung, đặc biệt là trong bối cảnh địa chính trị thế giới vẫn đang đối mặt với nhiều biến động khó lường. Một trong những kết quả thực chất và đáng khích lệ nhất của quá trình xích lại gần nhau này chính là việc xác nhận Vương quốc Anh sẽ chính thức tái gia nhập chương trình trao đổi giáo dục Erasmus+ kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.

Trong suốt quá trình đàm phán kéo dài và căng thẳng, phía Vương quốc Anh đã đạt được một nhượng bộ đáng kể khi nhận được mức ưu đãi giảm giá 30% cho khoản đóng góp tiêu chuẩn trong năm học 2027. Chương trình Erasmus+, vốn được coi là nền tảng của sự hợp tác giáo dục tại Châu Âu, hứa hẹn sẽ mở ra những cơ hội học tập và thực tập quý giá cho hơn 100.000 thanh niên Anh ngay trong năm đầu tiên triển khai trở lại. Tham gia vào tiến trình này bao gồm các tổ chức hàng đầu như Hội đồng EU, Ủy ban Châu Âu cùng đại diện các quốc gia thành viên, tiêu biểu là bà Marilena Raouna, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách các vấn đề Châu Âu của Cộng hòa Síp. Bà Marilena Raouna nhấn mạnh rằng những quyết định này đại diện cho một sự tiến bộ thực chất, không chỉ giúp thắt chặt sợi dây liên kết giữa các dân tộc mà còn nâng cao đáng kể tính an toàn cho hệ thống năng lượng khu vực.

Một cột mốc quan trọng dẫn đến sự đồng thuận này là Hội nghị Thượng đỉnh London diễn ra vào tháng 5 năm 2025, nơi các bên đã thống nhất về nguyên tắc đối với việc hợp tác chặt chẽ hơn trong tương lai. Việc liên kết quyền truy cập thị trường điện với các khoản đóng góp vào quỹ gắn kết đã tạo ra một tiền lệ quan trọng cho các mối quan hệ sau này giữa EU và các quốc gia thứ ba đang tìm kiếm sự hội nhập vào thị trường nội khối. Nhìn lại bối cảnh lịch sử, trước khi tiến trình Brexit chính thức hoàn tất vào ngày 31 tháng 1 năm 2020, Vương quốc Anh từng là quốc gia đóng góp ròng cho các quỹ gắn kết của EU. Một trong những khẩu hiệu then chốt của chiến dịch vận động rời khỏi Liên minh năm 2016 chính là việc chấm dứt hoàn toàn các khoản thanh toán bắt buộc vào ngân sách chung của khối này.

Điều khoản giảm giá 30% đối với khoản phí tham gia Erasmus+ được đánh giá là có lợi hơn nhiều so với những kịch bản đã được dự liệu trong Hiệp định Thương mại và Hợp tác ký kết vào cuối năm 2020. Việc nối lại sự tham gia vào chương trình giáo dục danh giá này dự kiến sẽ tiêu tốn của ngân sách Anh khoảng 570 triệu bảng Anh cho năm học 2027/2028. Mặc dù quyết định này nhận được sự ủng hộ từ đa số dư luận, nó vẫn vấp phải những luồng ý kiến chỉ trích từ một số chính trị gia thuộc phe Bảo thủ, những người coi đây là một sự nhượng bộ quá mức trước EU. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích nhận định rằng thỏa thuận này, cùng với những cam kết đạt được tại hội nghị tháng 5 năm 2025, đang đặt những viên gạch đầu tiên cho một mối quan hệ đối tác mới, sâu sắc và thực tế hơn giữa hai bên.