Trí tuệ nhân tạo hồi sinh giọng hát cho nam ca sĩ mắc bệnh hiểm nghèo

Khi Patrick Darling, nam ca sĩ 32 tuổi của ban nhạc folk Ireland mang tên The Ceili House Band, được chẩn đoán mắc bệnh xơ cứng cột bên teo cơ (MND/ALS), căn bệnh này đã dần tước đi khả năng ca hát và biểu diễn của anh. Vào mùa hè năm 2024, ban nhạc đã phải tạm dừng mọi hoạt động biểu diễn khi căn bệnh thoái hóa thần kinh vận động tiến triển nhanh chóng, làm thay đổi vĩnh viễn giọng hát đặc trưng của người nghệ sĩ.

Đối với một nhạc sĩ bắt đầu sự nghiệp từ năm 14 tuổi, việc mất đi giọng hát là một cú sốc tinh thần vô cùng nặng nề và đau đớn. Phương pháp lưu trữ giọng nói truyền thống (voice banking) nhằm mục đích tổng hợp giọng hát sau này đã không thể thực hiện được, bởi tại thời điểm công nghệ được đề xuất, âm sắc của Patrick đã bị biến dạng do bệnh tật. Trường hợp này đã bộc lộ một thách thức lớn: các giải pháp cổ điển đòi hỏi bản ghi âm phải cực kỳ sạch và chất lượng cao, điều mà những bệnh nhân mắc bệnh tiến triển nhanh hiếm khi đáp ứng được.

Tuy nhiên, một giải pháp đột phá đã xuất hiện từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên về âm thanh. Nhà nghiên cứu Richard Cave, người vừa bảo vệ luận án tiến sĩ năm 2024 về ứng dụng công nghệ nhận dạng giọng nói cho người mắc bệnh MND, đã hợp tác cùng công ty ElevenLabs để thực hiện dự án tái tạo giọng hát cho Darling.

Công nghệ tiên tiến này cho phép khôi phục âm sắc giọng hát ngay cả từ những đoạn ghi âm lưu trữ rời rạc và lẫn nhiều tạp âm. Nguyên tắc cốt lõi của dự án không phải là tạo ra một giọng hát "hoàn hảo" một cách máy móc, mà là giữ lại những "khiếm khuyết đặc trưng" như tiếng lấy hơi, độ nhám của giọng và những biểu cảm luyến láy riêng biệt. Nhờ đó, giọng hát được tổng hợp không mang lại cảm giác giả tạo mà giống như một sự tiếp nối chân thực từ chính bản thể của người nghệ sĩ.

Song song với dự án này, ElevenLabs đã triển khai chương trình mang tên Impact Program. Sáng kiến này cung cấp giấy phép sử dụng công nghệ nhân bản giọng nói miễn phí cho những người mắc bệnh MND/ALS và các chẩn đoán liên quan, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ cho những ai đang dần mất đi khả năng giao tiếp bằng lời nói.

Sau một thời gian dài vắng bóng kể từ năm 2024, vào tháng 2 năm 2026, Patrick Darling đã chính thức trở lại sân khấu tại London. Đây là một khoảnh khắc đầy xúc động khi anh xuất hiện trực tiếp trước khán giả, đánh dấu sự hồi sinh của một tài năng âm nhạc tưởng chừng đã phải lùi bước trước số phận.

Trong buổi biểu diễn, Darling đứng trên sân khấu cùng các nhạc công thực thụ là nghệ sĩ guitar Nick Cocking và nghệ sĩ vĩ cầm Hari Ma. Giọng hát được tái tạo bởi AI của anh vang lên đồng điệu và nhịp nhàng với phần đệm nhạc cụ trực tiếp, tạo nên một không gian âm nhạc sống động và đầy cảm xúc.

Sự kiện này không đơn thuần là một "chiêu trò công nghệ" mà là kết quả của quá trình cộng tác chặt chẽ giữa con người và thuật toán. Darling và Richard Cave đã dành nhiều tuần để tinh chỉnh thủ công từng đoạn nhạc; AI cung cấp công cụ nền tảng, nhưng kết quả cuối cùng vẫn đòi hỏi những quyết định nghệ thuật tinh tế từ chính người nghệ sĩ.

Chia sẻ về trải nghiệm này, Darling cho biết sự kiện đã mang lại "hy vọng và ý nghĩa cho mọi người theo cách mà không ai có thể thấu hiểu hết được cho đến khi trực tiếp trải qua". Nó chứng minh rằng niềm đam mê nghệ thuật có thể vượt qua những rào cản vật lý khắc nghiệt nhất.

Sự kiện này đã đóng góp một nốt nhạc đặc biệt vào bản hòa ca của thế giới – nốt nhạc của "giọng hát được tìm lại". Đây là minh chứng cho thấy công nghệ không nhất thiết phải thay thế con người, mà có thể giúp con người lấy lại khả năng được lắng nghe. Nó khẳng định một chân lý giản đơn: chúng ta có thể mất đi khả năng nói, nhưng không gì có thể dập tắt được sự hiện diện của tâm hồn – nó sẽ tiếp tục vang vọng như một dòng chảy không ngừng của sự sống.