Liệu phim được tạo ra bằng AI có thể giành giải Oscar?

Viện Hàn lâm vẫn chưa trao giải Oscar cho các tác phẩm thuần túy do AI tạo ra, nhưng họ đã bắt đầu vinh danh những người sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách thông minh như một "đồng tác giả". Kỷ nguyên của việc "AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ" đã chính thức bắt đầu, và tác phẩm "Frankenstein" của Netflix là một minh chứng điển hình cho xu hướng này.

"Frankenstein" đã xuất sắc giành được ba giải Oscar (ở các hạng mục "Thiết kế sản xuất xuất sắc nhất", "Thiết kế phục trang xuất sắc nhất" và "Làm tóc và trang điểm xuất sắc nhất"). Tuy nhiên, tại hạng mục "Kỹ xảo hình ảnh xuất sắc nhất" – nơi vai trò của AI thể hiện rõ rệt nhất – chiến thắng lại thuộc về "Avatar: Fire and Ash" của đạo diễn James Cameron.

Viện Hàn lâm (AMPAS) đã ban hành các quy định nghiêm ngặt áp dụng cho năm 2026. Một bộ phim sẽ không đủ điều kiện tranh giải nếu nó được tạo ra "chủ yếu" bởi AI mà thiếu đi sự đóng góp mang tính quyết định từ con người. Thành công của "Frankenstein" là thắng lợi cho phương pháp kết hợp, chứ không phải là sự thay thế đạo diễn bằng các thuật toán.

Điều này có ý nghĩa gì đối với ngành công nghiệp điện ảnh? AI giờ đây không còn là một "hộp đen" chỉ biết tạo ra những hình ảnh kỳ dị, mà đã trở thành một công cụ có độ chính xác cao trong tay các bậc thầy. Del Toro đã sử dụng các mô hình tạo sinh để phác thảo hàng trăm phương án thiết kế cho Sinh vật cũng như các bối cảnh dàn dựng phức tạp. Phương pháp này đã giúp cắt giảm gần một nửa ngân sách cho phần kỹ xảo hình ảnh nhưng vẫn bảo tồn được tính thẩm mỹ thủ công truyền thống.

Tuy nhiên, chiến thắng của "Avatar: Fire and Ash" ở hạng mục "Kỹ xảo hình ảnh xuất sắc nhất" đã nhắc nhở mọi người rằng sự dẫn đầu về công nghệ vẫn đòi hỏi nguồn lực con người khổng lồ. James Cameron đã chứng minh rằng: AI có thể tăng tốc quá trình dựng hình dòng nước hay biểu cảm khuôn mặt, nhưng đứng sau những cảm xúc và tầm nhìn vĩ mô vẫn phải là bàn tay của người nghệ sĩ.

Bài học lớn nhất của năm 2026 dành cho các nhà sáng tạo nội dung là: Viện Hàn lâm vinh danh kết quả cuối cùng chứ không phải công nghệ. Các quy định mới của Oscar hiện yêu cầu minh bạch về mức độ tham gia của AI, nhưng không vì thế mà loại bỏ tác phẩm. Điều quan trọng không phải là thuật toán đã nhấn bao nhiêu nút, mà là ai mới thực sự là người cầm lái trong tiến trình sáng tạo.

Về lâu dài, điều này dẫn đến sự dân chủ hóa trong lĩnh vực điện ảnh phức tạp. Giờ đây, các đạo diễn độc lập hoàn toàn có thể sở hữu phần hình ảnh đẳng cấp bom tấn bằng cách sử dụng công cụ AI để mở rộng bối cảnh hoặc tạo ra các nhóm nhân vật quần chúng. Liệu đây có phải là khởi đầu của một "kỷ nguyên vàng" mới, nơi ngân sách không còn là rào cản đối với những tài năng thực thụ?

"Avatar" đã chứng minh rằng những kỹ xảo hình ảnh hoành tráng dựa trên sức lao động của con người và công nghệ motion capture vẫn giữ ngôi vương trong hạng mục VFX. Còn "Frankenstein" đã mở toang cánh cửa để AI được công nhận là một công cụ hợp lệ. Vào năm 2026, cả hai phương thức tiếp cận này đang cùng tồn tại song hành và đều gặt hái được những tượng vàng Oscar.