Vụ nổ bí ẩn tại rìa Mặt Trời: Cú bùng phát từ phía sau đường chân trời gây kinh ngạc cho các nhà thiên văn học

Vào lúc 04:35 UTC ngày 16 tháng 2 năm 2026, các trạm quan sát không gian đã ghi nhận một đợt bùng phát năng lượng mạnh mẽ xuất hiện tại rìa phía đông (bên trái) của Mặt Trời. Sự kiện này được phân loại ở mức M2.4, một cấp độ trung bình trong thang đo bức xạ tia X, nhưng điểm đáng chú ý nhất lại nằm ở bối cảnh xuất hiện của nó. Trong suốt những ngày vừa qua, ngôi sao trung tâm của chúng ta dường như đang chìm trong trạng thái tĩnh lặng gần như tuyệt đối, với biểu đồ bức xạ chỉ là một đường thẳng tắp suốt kỳ nghỉ cuối tuần, trước khi vụ nổ bất ngờ này phá vỡ sự im lìm đó.

Điều khiến giới khoa học đặc biệt quan tâm chính là nguồn gốc của vụ nổ này hiện vẫn đang ẩn khuất phía sau đường chân trời của Mặt Trời. Do cơ chế tự quay của Mặt Trời tương tự như Trái Đất, các nhà nghiên cứu hiện chỉ có thể quan sát được phần rìa, nơi có thể đang hình thành một vùng hoạt động mới đầy tiềm năng. Các chuyên gia từ Phòng thí nghiệm Thiên văn học Mặt Trời thuộc Viện Nghiên cứu Vũ trụ của Viện Hàn lâm Khoa học Nga (IKI RAN) nhận định rằng khu vực này trước đó không hề cho thấy bất kỳ dấu hiệu hoạt động nào, khiến họ từng tin rằng nơi đây hoàn toàn trống trải và không có vết đen.

Hiện tại, các nhà khoa học đang đặt ra hai giả thuyết chính để giải thích cho hiện tượng kỳ lạ này. Giả thuyết thứ nhất cho rằng một vết đen nhỏ và cô lập đã âm thầm tích lũy năng lượng trong một thời gian dài trước khi giải phóng một đợt bùng phát duy nhất. Giả thuyết thứ hai, mang tính quy mô hơn, dự đoán rằng chúng ta đang chứng kiến sự ra đời của một nhóm vết đen khổng lồ, và vụ nổ vừa qua chỉ là màn khởi đầu trước khi toàn bộ vùng hoạt động này lộ diện hoàn toàn trước ống kính của các thiết bị quan sát.

Nếu giả thuyết về một nhóm vết đen lớn là chính xác, chúng ta có thể sẽ chứng kiến thêm nhiều đợt bùng phát mới trong vài giờ hoặc vài ngày tới, kéo theo sự gia tăng đáng kể của mức bức xạ tổng thể. Ngược lại, nếu đây chỉ là một sự kiện đơn lẻ, mức nền bức xạ sẽ duy trì ở mức thấp và không gây ra hệ quả đáng kể nào. Câu trả lời chính xác sẽ sớm được hé lộ trong thời gian ngắn, khi rìa phía đông của Mặt Trời quay về phía Trái Đất vào ngày mai, cho phép các kính thiên văn quan sát trực diện những gì đang ẩn giấu phía sau.

Đi kèm với đợt bùng phát này là một luồng phun trào vật chất từ vành nhật hoa (CME). Các hình ảnh sơ bộ từ máy đo vành nhật hoa thu được vào cuối ngày cho thấy một đám mây plasma khá lớn đã được phóng thích vào không gian. Tuy nhiên, một tin đáng mừng là quỹ đạo của luồng plasma này không hướng về phía hành tinh của chúng ta. Các chuyên gia khẳng định rằng luồng phun trào đang di chuyển lệch sang một bên, do đó Trái Đất hoàn toàn nằm ngoài vùng nguy hiểm, và sẽ không có bất kỳ cơn bão từ hay mối đe dọa bức xạ nào xảy ra trong đợt này.

Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có thêm đợt bùng phát nào được ghi nhận và mức bức xạ nền đã quay trở lại trạng thái thấp như ban đầu. Dẫu vậy, các nhà thiên văn học vẫn đang duy trì sự giám sát chặt chẽ đối với khu vực này của Mặt Trời. Việc xác định liệu một vùng hoạt động mới có thực sự đang hình thành hay không đóng vai trò then chốt trong công tác dự báo thời tiết không gian cho những tuần sắp tới, giúp các cơ quan chức năng chủ động hơn trong việc bảo vệ các hệ thống vệ tinh và lưới điện.

Sự kiện này một lần nữa là lời nhắc nhở rằng ngay cả trong những giai đoạn yên tĩnh nhất, Mặt Trời vẫn luôn ẩn chứa những bất ngờ khó lường. Việc nghiên cứu những khu vực khuất tầm nhìn giúp nhân loại hiểu rõ hơn về các cơ chế phức tạp điều hành hoạt động của các ngôi sao. Những bí ẩn đằng sau đường chân trời của Mặt Trời chắc chắn sẽ sớm được giải mã, cung cấp thêm những dữ liệu quý giá cho kho tàng kiến thức thiên văn học của chúng ta.