Bản giao hưởng từ quá khứ: Bức thư âm nhạc của đại dương gửi từ năm 1949

Vào tháng 2 năm 2026, các chuyên gia và nhà khoa học tại Viện Hải dương học Woods Hole (Woods Hole Oceanographic Institution) đã công bố một phát hiện mang đầy tính nghệ thuật và giá trị lịch sử. Trong quá trình rà soát các kho lưu trữ của viện, họ đã tìm thấy và số hóa thành công những bản ghi âm giọng hát của loài cá voi được thực hiện từ tận năm 1949.

Đây được xác nhận là những tư liệu âm thanh sớm nhất từng được ghi nhận và lưu giữ về các "bài hát" của loài cá voi trong lịch sử nghiên cứu hải dương học của nhân loại. Việc tìm thấy chúng không chỉ đơn thuần là khôi phục một tệp âm thanh cũ, mà còn là mở ra một chương mới trong việc thấu hiểu đại dương.

Tuy nhiên, giá trị thực sự của phát hiện này không chỉ nằm ở cột mốc thời gian gần 80 năm trước. Nó còn phản ánh một giai đoạn lịch sử quan trọng khi con người bắt đầu tiếp cận biển sâu bằng những công nghệ sơ khai nhưng đầy tiềm năng.

Năm 1949 là thời điểm của những cuộc nghiên cứu hậu chiến, khi đại dương được các cường quốc xem xét chủ yếu dưới góc độ là một không gian chiến lược quan trọng. Các thiết bị thu âm dưới nước, hay còn gọi là hydrophone, lúc bấy giờ được lắp đặt và sử dụng nhằm phục vụ mục đích điều hướng, thực hiện các nhiệm vụ quân sự và nghiên cứu đặc tính âm học phục vụ quốc phòng.

Giữa những tín hiệu kỹ thuật khô khan phục vụ cho mục đích quân sự đó, những mảnh âm thanh sống động của tự nhiên đã vô tình được lưu lại một cách trọn vẹn. Đó là tiếng hát của cá voi, những âm thanh được ghi lại từ rất lâu trước khi nhân loại bắt đầu nhận thức được quy mô và mức độ nghiêm trọng của những tác động từ con người đối với môi trường sinh thái biển.

Trong suốt gần tám thập kỷ, những bản ghi âm quý giá này chỉ tồn tại lặng lẽ dưới dạng tài liệu lưu trữ thô, chưa được khai phá. Phải đến tận ngày nay, nhờ sự tiến bộ vượt bậc của các công nghệ xử lý âm thanh hiện đại, chúng ta mới có cơ hội lắng nghe, phân tích chuyên sâu và nhận diện chính xác những âm thanh này thuộc về loài nào.

Ngày nay, âm học sinh học đã phát triển thành một ngành khoa học độc lập và vô cùng quan trọng. Các nhà nghiên cứu sử dụng nó để đo lường mức độ ô nhiễm tiếng ồn từ tàu thuyền, theo dõi các lộ trình di cư xuyên đại dương và đánh giá những ảnh hưởng tiêu cực của biến đổi khí hậu đối với môi trường âm thanh dưới lòng biển.

Bản ghi âm từ năm 1949 đóng vai trò như một "điểm mốc kiểm soát" vô giá cho giới khoa học. Các chuyên gia gọi đây là "khung hình số không" của âm học đại dương, cung cấp một tiêu chuẩn nguyên thủy nhất để đối chiếu với thực trạng hiện tại.

Dựa trên tư liệu này, các nhà khoa học có thể thực hiện những phép so sánh chi tiết và mang tính đột phá:

• Liệu cấu trúc và giai điệu trong tiếng hát của cá voi có sự thay đổi đáng kể nào qua thời gian hay không.
• Các tần số âm thanh mà chúng sử dụng có bị dịch chuyển do tác động ngoại cảnh hay không.
• Nền âm thanh tự nhiên của đại dương đã biến đổi tiêu cực như thế nào sau nhiều thập kỷ con người đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa và khai thác biển.

Đại dương không chỉ lưu giữ ký ức của hành tinh trong các lớp trầm tích tích tụ dưới đáy biển sâu, mà còn bảo tồn lịch sử thông qua những làn sóng âm thanh lan tỏa bền bỉ trong làn nước xanh.

Trong những thập kỷ vừa qua, mức độ tiếng ồn dưới lòng đại dương đã gia tăng một cách chóng mặt do các hoạt động vận tải biển, khai thác tài nguyên thiên nhiên, vận hành các hệ thống quân sự và thăm dò địa chấn. Đối với loài cá voi, âm thanh không chỉ là tiếng động đơn thuần, mà là phương tiện sinh tồn cốt lõi để điều hướng, giao tiếp và tìm kiếm nguồn thức ăn.

Kho lưu trữ âm thanh từ năm 1949 mang đến cho các nhà nghiên cứu một cơ hội hiếm hoi để lắng nghe môi trường biển thực sự thuần khiết trông như thế nào trước khi làn sóng toàn cầu hóa đại dương diễn ra mạnh mẽ và ồn ào.

Đây không chỉ là một phát hiện mang tính khảo cổ hay lịch sử đơn thuần. Thực tế, nó là một công cụ khoa học sắc bén, hỗ trợ đắc lực cho những nghiên cứu và dự báo về tương lai của hệ sinh thái biển trong những năm tới.

Sự kiện này đã bổ sung thêm điều gì vào bức tranh toàn cảnh về âm thanh của hành tinh chúng ta? Câu trả lời nằm ở chiều sâu của sự hiểu biết và sự kết nối giữa các thế hệ nghiên cứu.

Chúng ta thường có xu hướng nhìn về phía trước với những mô hình dự báo và kịch bản giả định đầy lo âu. Tuy nhiên, đại dương đã gửi đến một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: để thấu hiểu và bảo vệ tương lai, trước hết chúng ta cần phải biết lắng nghe và trân trọng những âm thanh từ quá khứ.

Bản ghi âm năm 1949 không chỉ là một tệp dữ liệu cũ kỹ được tìm thấy trong ngăn kéo của lịch sử. Đó là minh chứng sống động cho thấy hành tinh này đã cất tiếng hát từ rất lâu trước khi có sự can thiệp của chúng ta, và nó sẽ vẫn tiếp tục vang vọng mãi về sau nếu được bảo vệ đúng cách.

Có lẽ câu hỏi quan trọng nhất mà chúng ta cần đối mặt hiện nay không phải là làm thế nào để thay đổi đại dương theo ý muốn của mình, mà là làm sao để chúng ta có thể thiết lập một cuộc đối thoại với biển cả một cách trân trọng, chân thành và bền vững nhất có thể.