Khối mỡ khổng lồ tại Malabar: Chiến dịch làm sạch đại dương và lá chắn mới cho bờ biển Sydney

Tại vùng biển ngoài khơi Sydney, có một địa điểm mà hạ tầng đô thị dường như đang thực hiện một cuộc "đối thoại" trực tiếp với đại dương – đó chính là hệ thống xả thải biển sâu Malabar. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, cuộc đối thoại này đã trở nên quá ồn ào và mang theo những tín hiệu cảnh báo không thể ngó lơ về tình trạng ô nhiễm môi trường.

Vào ngày 23 tháng 2 năm 2026, Cơ quan Bảo vệ Môi trường New South Wales (EPA NSW) đã chính thức ban hành lệnh yêu cầu Sydney Water phải triển khai một chiến dịch toàn diện nhằm xử lý một khối "fatberg" khổng lồ. Đây là một tập hợp kết tụ từ chất béo, dầu và mỡ (FOG), với kích thước ước tính tương đương với bốn chiếc xe buýt công cộng của Sydney, đang gây tắc nghẽn nghiêm trọng trong hệ thống.

Quyết định quản lý này không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Chính nút thắt này trong hệ thống thoát nước được xác định là nguồn gốc tiềm ẩn của những "quả bóng rác thải" hay "poo balls" – những khối ô nhiễm đã khiến các bãi biển nổi tiếng của Sydney phải đóng cửa hàng loạt trong giai đoạn từ tháng 10 năm 2024 đến tháng 2 năm 2025, và tiếp tục xuất hiện theo từng đợt sau đó.

Theo các phân tích nội bộ từ Sydney Water, một giả thuyết đã được hình thành: các chất béo và dầu mỡ (FOG) đã tích tụ lâu ngày tại một "vùng chết" khó tiếp cận gần khu vực vách ngăn của hệ thống. Sự tích tụ này dẫn đến các "sự cố trượt" – thời điểm mà khối chất thải khổng lồ bị bong ra và trôi theo dòng chảy, tạo thành các đợt phát tán rác thải và mảnh vụn hữu cơ ra môi trường biển.

Thách thức lớn nhất nằm ở chỗ việc tiếp cận khu vực này cực kỳ hạn chế. Chiến dịch làm sạch được mô tả là một hoạt động có độ rủi ro cao. Trong khi đó, phương án tạm dừng hoàn toàn hệ thống xả thải bị coi là không thể chấp nhận được do những hệ lụy nghiêm trọng mà nó có thể gây ra cho toàn bộ khu vực ven biển.

Lệnh trừng phạt của EPA không chỉ đơn thuần là yêu cầu "dọn dẹp rồi quên đi", mà nó thiết lập một logic mới trong quản lý rủi ro hạ tầng với các điều khoản bắt buộc:

• Loại bỏ khẩn cấp khối fatberg và các chất béo tích tụ khỏi khu vực xả thải biển sâu Malabar.
• Thực hiện tối thiểu 18 đợt kiểm tra chi tiết trong vòng ba năm, bắt đầu triển khai từ tháng 4 năm 2026.
• Nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ thu gom rác thải mới để ngăn chặn triệt để các sự cố tương tự tái diễn trên bờ biển.
• Yêu cầu tầm nhìn dài hạn thông qua việc sử dụng mô hình kỹ thuật và giám sát hiện đại, bao gồm cả ý tưởng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi biến động hình thành của các khối chất thải.

Các nghiên cứu từ Đại học New South Wales (UNSW) đã chứng minh rằng những quả bóng ô nhiễm này không phải là hiện tượng tự nhiên từ biển cả. Thành phần của chúng chứa các dấu hiệu đặc trưng của dầu ăn và cặn xà phòng, cùng các tạp chất khác điển hình của nước thải đô thị. Điều này cho thấy đây không phải là một sự cố đơn lẻ mà là kết quả của thói quen sinh hoạt hàng ngày từ các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh ăn uống.

Trước tình hình khủng hoảng này, chính quyền bang đã công bố một chương trình hiện đại hóa đầy tham vọng với ngân sách khoảng 3 tỷ đô la Úc trong lộ trình 10 năm dành cho hệ thống Malabar. Khoản đầu tư khổng lồ này nhằm giảm bớt áp lực lên các đường ống xả thải biển sâu và giảm thiểu tối đa nguy cơ lặp lại các thảm họa môi trường tương tự.

Câu chuyện tại Malabar mang bản chất của một vấn đề mang tính toàn cầu: khi cơ sở hạ tầng cũ kỹ phải đối mặt với áp lực từ sự gia tăng dân số và các điều kiện thời tiết khắc nghiệt, đại dương sẽ là nơi đầu tiên phơi bày những điểm yếu của hệ thống. Những gì con người cố gắng che giấu dưới lòng sâu cuối cùng đều bị sóng biển đẩy ngược trở lại bờ.

Sự kiện này đã thêm một nốt trầm vào bản hòa ca của hành tinh, nhắc nhở chúng ta rằng sự thiếu trách nhiệm không bao giờ biến mất, nó chỉ thay đổi hình thái. Đại dương không hề "hấp thụ" rác thải, nó chỉ giữ hộ và trả lại như một bằng chứng không thể chối cãi. Những gì chúng ta từng muốn làm ngơ giờ đây đã hiện hữu rõ ràng trước mắt.

Giờ đây, câu hỏi không còn là làm thế nào để xóa sạch dấu vết, mà là làm sao để ngừng tạo ra những "khối u" như vậy trong hệ thống. Chúng ta không thể sửa chữa bằng những giải pháp tạm thời hay những lời hứa suông, mà cần phải thay đổi tận gốc những thói quen đang nuôi dưỡng sự ô nhiễm này mỗi ngày. Để có một đại dương sạch, chúng ta cần một ý chí sạch và những hành động cụ thể không che giấu vấn đề vào bóng tối của lòng sâu.