Güneş Sisteminin Yakınında Devasa Bir Karanlık Madde Alt-Halesi Keşfedildi

Astrofizikçiler, Güneş Sistemimizin hemen yanı başında devasa bir karanlık madde alt-halesinin (subhalo) varlığına dair son derece ikna edici kanıtlar sundular. Bu çığır açan gözlem, adeta evrenin hassas saatleri gibi işlev gören pulsarların yüksek doğruluklu sinyalleri sayesinde mümkün oldu. Elde edilen bulgular, Samanyolu gibi galaksilerin, içinde daha küçük yoğunluklu kümeler veya alt-haleler barındıran yaygın karanlık madde haleleriyle çevrili olduğunu öngören modern kozmolojik modellerle tam bir uyum sergiliyor.

29 Ocak 2026 tarihinde saygın bilimsel dergi Physical Review Letters'da yayımlanan bu çalışma, bir çift pulsardan gelen zamanlama sinyallerindeki son derece küçük ve birbiriyle ilişkili değişimlerin tespit edilmesine dayanıyor. Karanlık madde ışıkla etkileşime girmediği için, varlığı ancak çevresindeki nesneler üzerindeki kütleçekimsel etkisi aracılığıyla dolaylı olarak saptanabiliyor. Huntsville'deki Alabama Üniversitesi'nden Dr. Sukanya Chakrabarti liderliğindeki araştırma ekibi, bir çift pulsar sistemi üzerindeki bu kütleçekimsel etkileri titizlikle analiz etti.

Gözlemlenen kütleçekimsel bozulma, yaklaşık 10 milyon Güneş kütlesine sahip ve birkaç yüz ışık yılı genişliğinde görünmez bir nesneye işaret ediyor. Bilim ekibi, hesaplanan bölgede bu kütleye karşılık gelebilecek yıldız veya gaz bulutu gibi herhangi bir görünür nesnenin bulunmadığını teyit ederek, bu kütlenin doğasının karanlık madde olduğunu güçlü bir şekilde ortaya koydu. Söz konusu alt-hale adayı, Güneş'ten yaklaşık 3260 ışık yılı, yani bir kiloparsek uzaklıkta konumlanıyor.

Araştırmada kullanılan metodoloji, hızla dönen nötron yıldızlarının hassas zaman ölçerler olarak kullanıldığı pulsar zamanlaması tekniğine dayanıyor. İki yıldız arasındaki yörünge periyodunda meydana gelen mikroskobik sapmalar, yakındaki herhangi bir devasa nesnenin neden olduğu ivmelenmeyi açığa çıkarıyor. Çalışma kapsamında 53 farklı pulsar sistemi incelenirken, en anlamlı sinyal bu sistemler arasındaki özel bir çiftten elde edildi. Kaydedilen ivme sinyalinin yaklaşık 10^-9 cm/s^2 seviyesinde olduğu hesaplandı.

Pulsar ivmelenmelerini kullanan bu tür araştırmalar, ikili ve tekil pulsarların ivme alanlarını analiz ederek Galaksimizdeki karanlık madde alt-halelerinin özelliklerini ilk kez bu denli net bir şekilde sınırlandırmaya olanak tanıyor. Eğer bu keşif bağımsız gözlemlerle de doğrulanırsa, Samanyolu sınırları içerisinde bu ölçekte tanımlanan ilk karanlık madde alt-halesi olarak tarihe geçecek. Bu tür bir buluş, farklı kozmolojik modelleri test ederek karanlık maddenin temel doğasını anlamak için doğrudan ve güçlü bir araç sunacaktır.

Dr. Chakrabarti, alt-halelerin karanlık madde modellerinin temel taşı olduğunu ve artık araştırmacıların bunları tespit edebilecek bir yönteme sahip olduklarını vurguluyor. Bu yöntem, kütle tahmini konusunda önceki tüm tekniklerden daha hassas sonuçlar veriyor. Bu tür madde kümelerinin varlığı teorik olarak uzun süredir tahmin ediliyordu; ancak doğrudan gözlemlenememeleri, teorik simülasyonlarla karşılaştırıldığında kayıp uydular sorunu olarak bilinen bilimsel bir tartışmaya yol açmıştı. Bu keşif, evrenin görünmez yapısını anlama yolunda dev bir adım olarak nitelendiriliyor.