Przełom w energetyce Unii Europejskiej: Wiatr i słońce po raz pierwszy pokonały paliwa kopalne w 2025 roku

Rok 2025 zapisał się na kartach historii Unii Europejskiej jako kluczowy moment transformacji energetycznej. Po raz pierwszy w dziejach wspólnoty łączna produkcja energii elektrycznej pochodzącej z farm wiatrowych oraz instalacji fotowoltaicznych przewyższyła udział generowany przez paliwa kopalne. Zgodnie z najnowszym raportem „European Electricity Review 2026”, opublikowanym przez renomowany think tank Ember, to historyczne wydarzenie potwierdza błyskawiczne tempo odchodzenia państw członkowskich od gospodarki wysokoemisyjnej. W skali całego roku wiatr i słońce dostarczyły rekordowe 30% całkowitej energii elektrycznej w UE, podczas gdy węgiel, gaz i ropa naftowa łącznie odpowiadały za 29% produkcji.

Doktor Beatrice Petrovic, starsza analityczka w Ember i główna autorka opracowania, podkreśliła, że ten sukces jest dowodem na niezwykłą dynamikę budowy systemu opartego na odnawialnych źródłach energii, co nabiera szczególnego znaczenia w obliczu globalnej niestabilności rynków paliwowych. Mimo niesprzyjających warunków atmosferycznych na początku 2025 roku, które spowodowały spadek produkcji z hydroenergetyki o 12% oraz z wiatru o 2%, sektor OZE jako całość zapewnił niemal połowę, bo aż 48% zapotrzebowania na prąd w UE. Warto dodać, że energetyka jądrowa utrzymała stabilny poziom około 23,4%, a sama energia wiatrowa, generując 17% miksu, umocniła swoją pozycję jako drugie co do wielkości źródło prądu, wyprzedzając gaz.

Fundamentem tego osiągnięcia był bezprecedensowy rozwój sektora fotowoltaicznego, który w 2025 roku dostarczył 13% całkowitej energii w Unii Europejskiej. Produkcja prądu ze słońca wzrosła o ponad 20% czwarty rok z rzędu, osiągając rekordowy pułap 369 TWh. Co istotne, ten trend wzrostowy był widoczny we wszystkich 27 krajach członkowskich, bez wyjątku. W państwach takich jak Węgry, Cypr, Grecja, Hiszpania oraz Holandia, energia słoneczna stała się kluczowym filarem bezpieczeństwa energetycznego, pokrywając ponad jedną piątą krajowego zapotrzebowania na elektryczność.

Równolegle do sukcesów OZE, energetyka węglowa kontynuowała swój strukturalny regres, osiągając historyczne minimum na poziomie 9,2% całkowitej produkcji. Jednak proces ten ujawnił również pewne wyzwania związane z koniecznością bilansowania systemu w okresach niższej wydajności źródeł odnawialnych. Z powodu mniejszej dostępności energii z elektrowni wodnych, produkcja z gazu ziemnego wzrosła o 8%, osiągając udział 16,7%. Ta konieczność stabilizacji sieci przełożyła się na wymierne koszty finansowe: wydatki na import gazu dla sektora energetycznego wzrosły o 16%, osiągając kwotę 32 miliardów euro, co z kolei spowodowało wzrost hurtowych cen energii w godzinach szczytowego zapotrzebowania o 11% w porównaniu do roku 2024.

W opinii Beatrice Petrovic, priorytetem dla Unii Europejskiej musi stać się teraz zdecydowane ograniczenie zależności od kosztownego, importowanego gazu, który w dobie napięć geopolitycznych może zagrażać bezpieczeństwu energetycznemu wspólnoty. Aby zminimalizować zmienność cen i zagwarantować stabilność dostaw, eksperci z Ember postulują przyspieszenie inwestycji w systemy magazynowania energii oparte na technologii akumulatorowej. Fakt, że w 2025 roku już w 14 z 27 państw UE wiatr i słońce wygenerowały więcej energii niż paliwa kopalne, stanowi jasny sygnał, że zmiany strukturalne w europejskiej energetyce są już procesem nieodwracalnym.