Pantanal Jam: Kiedy jazz współbrzmi z brazylijskim biomem

Projekt muzyczno-ekologiczny Pantanal Jam, stanowiący unikalne połączenie współczesnego jazzu z autentycznymi nagraniami terenowymi pochodzącymi z serca brazylijskiego biomu Pantanal, zadebiutował właśnie na prestiżowej scenie międzynarodowej. Oficjalna prezentacja tego nowatorskiego przedsięwzięcia odbyła się w Waszyngtonie (Dystrykt Kolumbii) 6 lutego 2026 roku, przyciągając uwagę zarówno miłośników awangardowego brzmienia, jak i obrońców środowiska. Inicjatywa ta w sposób fundamentalny zmienia dotychczasową optykę i sposób postrzegania natury w sztuce: tutejszy ekosystem nie jest traktowany jedynie jako statyczne tło dla muzyków, lecz staje się aktywnym uczestnikiem procesu twórczego oraz pełnoprawnym współautorem partytury.

U podstaw Pantanal Jam leży artystyczne przymierze brazylijskiego zespołu Urbem oraz uznanego nowojorskiego puzonisty i kompozytora Ryana Keberle. Wspólnie wypracowali oni dziewięć oryginalnych kompozycji, w które misternie wpleciono rzeczywiste odgłosy wody, szumu wiatru, śpiewu ptaków oraz specyficznego „oddechu” największego na świecie tropikalnego systemu mokradeł. Dzięki temu słuchacz ma okazję obcować z żywą tkanką dźwiękową, która przenosi go bezpośrednio w głąb brazylijskiej przyrody, oferując doświadczenie niemal namacalne i głęboko poruszające.

Ryan Keberle to muzyk o niezwykle szerokim spektrum artystycznym, który w prestiżowym plebiscycie krytyków magazynu JazzTimes został wyróżniony zaszczytnym tytułem najlepszego puzonisty (Best Trombonist). Jego wkład w projekt nadaje mu światowej klasy sznyt i techniczną doskonałość. Z kolei członkowie formacji Urbem przeprowadzili wielogodzinne, szczegółowe nagrania terenowe bezpośrednio w dzikich rejonach Pantanal. To właśnie te naturalne dźwięki, zarejestrowane w ich pierwotnym środowisku, stały się rytmicznym i barwowym „szkieletem”, wokół którego rozpościera się cała warstwa improwizacyjna. Dzięki temu każde uderzenie puzonu i każda fraza instrumentów wchodzi w bezpośredni dialog z odgłosami natury.

Niezwykle istotny jest również aspekt ideologiczny i edukacyjny tego przedsięwzięcia. Pantanal Jam nie przedstawia tego regionu jako odległej, „ładnej przyrody” przeznaczonej wyłącznie do biernej obserwacji, lecz ukazuje go jako tętniący życiem, wrażliwy system, który można usłyszeć i poczuć. Poprzez umożliwienie odbiorcom usłyszenia autentycznego głosu natury, projekt ma na celu uwrażliwienie ich na potrzebę bardziej uważnej ochrony tego cennego dziedzictwa. Jest to artystyczne wezwanie do odpowiedzialności za środowisko, które przestaje być anonimowym punktem na mapie, a staje się bliskie dzięki sile muzycznego przekazu.

Co to wydarzenie wnosi do współczesnego, globalnego krajobrazu dźwiękowego? Przede wszystkim wyznacza nową częstotliwość porozumienia, na której człowiek przestaje pisać muzykę „o” naturze, a zaczyna grać „razem” z nią, w pełni uznając jej podmiotowość i artystyczne współautorstwo. Pantanal Jam brzmi jak przejmujące przypomnienie o tym, że Ziemia nie milczy – ona nieustannie improwizuje, reagując na zmiany zachodzące w jej obrębie. Naszym zadaniem jako słuchaczy i mieszkańców planety jest nauczyć się słuchać w taki sposób, aby to współbrzmienie przerodziło się w jedną, spójną symfonię.

Współpraca między grupą Urbem a Ryanem Keberle udowadnia, że granice między gatunkami muzycznymi oraz między cywilizacją a biosferą mogą się zacierać w służbie wyższego celu. Wykorzystanie nowoczesnych technologii zapisu dźwięku pozwoliło na uchwycenie ulotnych momentów z życia mokradeł, które w połączeniu z kunsztem jazzowym tworzą zupełnie nową jakość estetyczną. Projekt ten staje się zatem nie tylko doniosłym wydarzeniem muzycznym, ale również ważnym głosem w debacie o przyszłości naszej planety i roli artysty w dobie globalnych wyzwań ekologicznych, przypominając, że wspólne słuchanie może być początkiem wspólnego działania.