Włoskie społeczeństwo obywatelskie wykupiło 90 hektarów lasu Fersinone dzięki kampanii crowdfundingowej

20 stycznia 2026 roku Włoski Fundusz Leśny (FFI – Fondo Forestale Italiano) oficjalnie zabezpieczył prawo do zarządzania kompleksem leśnym Bosco delle Sette Valli. Ten rozległy obszar, obejmujący 90 hektarów wzdłuż potoku Fersinone w regionie Umbria, został wyceniony na 135 000 euro. Co niezwykle istotne, sfinalizowanie tej transakcji było możliwe wyłącznie dzięki szeroko zakrojonej kampanii zbiórki funduszy, w której wzięło udział ponad 200 prywatnych darczyńców oraz przedsiębiorstw, przy całkowitym braku wsparcia ze strony instytucji państwowych.

Realizacja tego przedsięwzięcia stanowi przełomowy moment w dotychczasowej działalności funduszu, ponieważ po raz pierwszy objął on opieką tak znaczący obszar leśny, mobilizując do działania szerokie kręgi społeczeństwa obywatelskiego. Mandat FFI gwarantuje, że strefa ta otrzyma pełną ochronę prawną przed jakąkolwiek eksploatacją gospodarczą. Ma to sprzyjać procesowi „swobodnej ewolucji” natury, co jest kluczowe dla łagodzenia skutków zmian klimatycznych oraz zachowania lokalnej bioróżnorodności. Nienaruszone lasy pełnią funkcję naturalnych magazynów węgla, zatrzymując go w strukturze drzew i zapobiegając emisji do atmosfery, a jednocześnie stabilizują mikroklimat poprzez retencję wilgoci w glebie i przeciwdziałanie procesom pustynnienia.

Włoski Fundusz Leśny, powołany do życia w 2018 roku, sprawuje obecnie pieczę nad 43 działkami leśnymi o łącznej powierzchni 373 hektarów. Nabycie Bosco delle Sette Valli, który stał się drugim co do wielkości terenem w ich sieci, demonstruje ogromny potencjał skalowania ochrony przyrody poprzez świadome wybory obywateli. Obecnie fundusz zainicjował nową kampanię mającą na celu zebranie 10 000 euro na zakup krytycznie ważnego, dwuhektarowego jądra tego masywu. Obszar ten jest niezbędny dla przyszłych projektów akademickich oraz inicjatyw z zakresu nauki obywatelskiej, a jego przejęcie pozwoli funduszowi zabezpieczyć pełne 2300 metrów lewego brzegu potoku Fersinone, płynącego poniżej głównego kompleksu leśnego.

Organizacja ta wyróżnia się unikalnym modelem funkcjonowania – nie wypłaca wynagrodzeń swoim pracownikom, polegając w całości na darowiznach od osób prywatnych i firm w celu utrzymania oraz rozszerzania chronionych terytoriów. Biorąc pod uwagę wyjątkową wartość przyrodniczą tego terenu, FFI opowiada się za nadaniem ekosystemowi Fersinone statusu podmiotu prawnego, wzorując się na rozwiązaniach znanych z innych części świata. Koncepcja podmiotowości prawnej środowiska, która narodziła się ponad pół wieku temu, pozwala jednostkom na występowanie z powództwami w imieniu natury, na przykład przeciwko podmiotom zanieczyszczającym środowisko. Takie inicjatywy rzucają wyzwanie tradycyjnemu, odgórnemu modelowi zarządzania i tworzą bezpieczną przestrzeń dla wartości ekocentrycznych, często pomijanych we współczesnym prawie międzynarodowym.

Potok Fersinone, będący największym dopływem rzeki Nestore, jest ciekiem wodnym o nadzwyczajnym znaczeniu w dorzeczu Tybru, zachowującym wysoki stopień naturalności pod kątem ichtiofauny, co potwierdza obecność od 7 do 8 gatunków ryb. Las, nazwany „Siedmioma Dolinami” ze względu na siedem wąwozów przecinających jego zbocza, jest przecinany przez historyczny szlak, który dawniej łączył osadę Migliano z ruinami młyna wodnego Rotaprona. W kampanię na rzecz ratowania tego dziewiczego terenu zaangażowały się takie podmioty jak Comune di Marsciano i GIT Banca Etica Umbria, a także liczni wolontariusze. Ten wspólny zakup, przeprowadzony bez udziału mechanizmów spekulacyjnych, służy jako wzorcowy model dla przyszłych działań ochronnych opartych na fundamencie odpowiedzialności społecznej.