Ảo ảnh khuôn mặt ở các địa điểm: Giải thích khoa học về Pareidolia

Ảo ảnh khuôn mặt ở các địa điểm: Giải thích khoa học về Pareidolia

Gần đây, hình ảnh về một địa điểm đã gây ra sự tò mò khi nhiều người cho rằng nó hiển thị một khuôn mặt giống người ngoài hành tinh. Hiện tượng này được gọi là pareidolia, một cơ chế của não bộ giúp chúng ta nhận diện các hình dạng quen thuộc, như khuôn mặt, trong các mẫu ngẫu nhiên.

Pareidolia là gì?

Pareidolia (phát âm là "par-i-DOH-lee-a") là một hiện tượng tâm lý, trong đó não bộ có xu hướng nhận diện các hình mẫu quen thuộc trong những kích thích mơ hồ hoặc ngẫu nhiên. Điều này có thể là hình ảnh, âm thanh hoặc các dữ liệu khác. Pareidolia là một loại apophenia, là xu hướng nhìn thấy các kết nối có ý nghĩa giữa những thứ hoặc ý tưởng không liên quan.

Cơ chế hoạt động của Pareidolia

Một nghiên cứu năm 2009 sử dụng magnetoencephalography cho thấy rằng các vật thể được nhận thức là khuôn mặt kích hoạt khu vực fusiform face area của não bộ trong khoảng 165 mili giây, tương tự như khi nhìn vào khuôn mặt thật (130 mili giây). Điều này cho thấy rằng việc nhận diện khuôn mặt từ các vật thể giống khuôn mặt là một quá trình sớm, không phải là một sự diễn giải lại nhận thức muộn màng.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học UNSW Science School of Psychology phát hiện ra rằng não bộ sử dụng cùng một cơ chế để xử lý những khuôn mặt "giả" này như đối với khuôn mặt thật. Điều này có nghĩa là nếu bạn cảm thấy một vật thể pareidolia đang nhìn bạn hoặc truyền tải một cảm xúc nào đó, có thể là do các đặc điểm của vật thể đang kích hoạt các cơ chế trong não bộ được thiết kế để đọc thông tin đó từ khuôn mặt người.

Ví dụ về Pareidolia

• Nhìn thấy khuôn mặt trên Mặt Trăng
• Nhìn thấy các hình dạng động vật hoặc đồ vật trong đám mây
• Nghe thấy thông điệp ẩn trong âm nhạc phát ngược
• "Khuôn mặt trên Sao Hỏa" được chụp bởi tàu Viking 1 Orbiter của NASA vào năm 1976

Pareidolia trong nghệ thuật và trị liệu nghệ thuật

Pareidolia đóng một vai trò quan trọng trong nhận thức sáng tạo, cho phép các nghệ sĩ và người xem nhận thấy những hình thức và ý nghĩa mới trong các kích thích mơ hồ. Hiện tượng này đã được khai thác trong thực hành nghệ thuật trong nhiều thế kỷ. Pareidolia thường được sử dụng trong trị liệu nghệ thuật, một phương pháp tâm lý trị liệu sử dụng vật liệu nghệ thuật thay vì lời nói để giao tiếp và thể hiện cảm xúc, suy nghĩ.

Kết luận

Pareidolia là một hiện tượng tâm lý thú vị, cho thấy cách bộ não của chúng ta diễn giải các mẫu ngẫu nhiên dựa trên kinh nghiệm và kỳ vọng. Mặc dù đôi khi nó có thể dẫn đến những hiểu lầm, nhưng nó cũng là một phần quan trọng trong cách chúng ta tạo ra ý nghĩa từ thế giới xung quanh.