Copernicus-analyse: 2025 uitgeroepen tot op twee na warmste jaar, periode 2023-2025 doorbreekt grens van 1,5°C

De Europese klimaatdienst Copernicus Climate Change Service (C3S) heeft in januari 2026 een diepgaande analyse gepresenteerd waaruit blijkt dat 2025 de derde plaats inneemt in de ranglijst van warmste jaren sinds de start van de instrumentele metingen in 1850. De gemiddelde wereldwijde temperatuur aan het aardoppervlak lag in 2025 op 1,47°C boven het pre-industriële referentieniveau van de periode 1850–1900. Dit resultaat was weliswaar 0,01°C lager dan in 2023 en 0,13°C lager dan het recordbrekende jaar 2024, maar het bevestigt de onstuitbare trend van de opwarming van de aarde. Een opmerkelijk detail is dat 2025 het warmste jaar ooit was tijdens een La Niña-periode, wat suggereert dat de menselijke invloed op het klimaat inmiddels sterker is dan natuurlijke schommelingen.

Een van de meest alarmerende conclusies van het C3S-rapport is dat de gemiddelde temperatuur over de driejarige periode van 2023 tot 2025 voor het eerst de kritieke grens van 1,5°C heeft overschreden, een drempel die was vastgelegd in het Akkoord van Parijs uit 2015. Carlo Buontempo, de directeur van C3S, benadrukte dat een langdurige overschrijding van deze limiet inmiddels onvermijdelijk is geworden. De focus moet volgens hem nu verschuiven naar het beheersen van de onvermijdelijke gevolgen van deze klimatologische doorbraak. Wetenschappers, waaronder adjunct-directeur Samantha Burgess, wijzen erop dat de huidige snelheid van de opwarming kan leiden tot een structurele overschrijding van de 1,5°C-grens rond het jaar 2030. Dit is tien jaar eerder dan de oorspronkelijke verwachtingen die tijdens de ondertekening van het klimaatakkoord in Parijs werden uitgesproken.

De regionale klimaatverschillen waren in 2025 zeer uitgesproken en zorgwekkend. Antarctica registreerde het warmste jaar in de geschiedenis, terwijl het Noordpoolgebied de tweede plaats op de lijst van warmste jaren bezette. In februari 2025 bereikte de gecombineerde hoeveelheid zee-ijs in de poolgebieden het laagste punt sinds het begin van de satellietwaarnemingen in de jaren zeventig. Daarnaast kreeg de helft van het wereldwijde landoppervlak te maken met een toename van het aantal dagen met 'ernstige' hittestress, gedefinieerd als temperaturen van 32°C of hoger. Deze extreme hitte vormde een belangrijke voedingsbodem voor de verwoestende bosbranden in Europa en Noord-Amerika. Laurence Rouil, directeur van CAMS, bevestigde dat de constante stijging van de concentratie broeikasgassen door menselijk handelen de dominante factor blijft achter deze temperatuurextremen.

Deze klimatologische bevindingen werden gepresenteerd tegen de achtergrond van de resultaten van de 30e VN-klimaatconferentie (COP30), die van 10 tot 21 november 2025 werd gehouden in Belém, Brazilië. De top, die plaatsvond in het hart van het Amazonegebied, had als doel de financiële instrumenten te bekrachtigen die tijdens COP29 in Bakoe waren overeengekomen. Hoewel bijna 100 landen hun nationaal bepaalde bijdragen (NDC's) hebben geactualiseerd, bevatte het slotdocument van COP30 geen bindend plan voor de volledige uitfasering van fossiele brandstoffen. Tijdens de voorgaande COP29 was al besloten om de klimaatfinanciering tegen 2035 te verhogen naar minimaal 1,3 biljoen dollar per jaar.

Tijdens de onderhandelingen op COP30 werd ook verder gedebatteerd over de indicatoren voor het Wereldwijde Doel voor Adaptatie. Landen zoals Panama, Sierra Leone, Canada en de Europese Unie uitten hun ontevredenheid over het gebrek aan meetbaarheid van de voorgestelde doelen. De Europese Unie presenteerde op haar beurt een vernieuwd NDC, met de ambitie om de uitstoot tegen 2035 met 66,25% tot 72,5% te verminderen ten opzichte van het niveau van 1990. Hiermee onderstreept de EU haar streven om tegen 2050 volledig klimaatneutraal te zijn en een voortrekkersrol te blijven spelen in de mondiale klimaattransitie.